Πες μου μικρέ μου άγγελε, καρδούλα μου και φώς μου Τι να σου τάξω μάτια μου, τι να σου ευχηθώ ;

6 λόγοι για να κοιμόμαστε πολύ

Τα τελευταία χρόνια, ολοένα περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι όσοι θέλουν να διατηρήσουν την σιλουέτα τους, πρέπει να φροντίσουν να κοιμούνται καλά κάθε βράδυ, διότι η έλλειψη ύπνου μάς παχαίνει τουλάχιστον ένα κιλό τον χρόνο - και οι ειδικοί έχουν πια αρχίσει να συνιστούν αύξηση της διάρκειας του ύπνου, ώστε να ελαττωθεί ο κίνδυνος αύξησης του σωματικού βάρους. Πώς μπορούν όμως να συσχετίζονται ύπνος και βάρος; Η απάντηση ως φαίνεται κρύβεται στις ορμόνες.

Όπως αναφέρει η εφημερίδα «Τάιμς» του Λονδίνου, το κλειδί είναι ότι σήμερα κοιμόμαστε πολύ λιγότερο απ' όσο παλαιότερα. Λ.χ. το 1960 μία μελέτη για τις συνήθειες ύπνου ενός εκατομμυρίου Αμερικανών είχε αποκαλύψει ότι οι περισσότεροι κοιμούνταν οκτώ έως εννέα ώρες κάθε βράδυ, ενώ αντίστοιχες μελέτες του 2000 σε ΗΠΑ και Βρεταννία έδειξαν ότι η μέση διάρκεια του ύπνου δεν υπερβαίνει πλέον τις 7 ώρες κάθε βράδυ. Την ίδια χρονική περίοδο, διπλασιάσθηκε σχεδόν η συχνότητα της παχυσαρκίας.

Με την πρώτη ματιά, ύπνος και παχυσαρκία δείχνουν να μην έχουν καμμία σχέση. Ωστόσο, οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι όταν πάσχει κανείς από έλλειψη ύπνου έχει εντονότερο αίσθημα πείνας, ενώ όταν υπάρχει έλλειψη τροφής, κοιμάται λιγότερο. Και αυτό, επειδή οι ορμόνες που οξύνουν την πείνα και ρυθμίζουν τον μεταβολισμό τροποποιούνται από τον ύπνο.

Μελέτες, εξ άλλου, έχουν δείξει ότι όσοι κοιμούνται λιγότερο έχουν, κατά μέσον όρο, τον πιο υψηλό δείκτη μάζας σώματος. Επιπλέον, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ ανακάλυψαν ότι μεταξύ των οκτώ παραγόντων που συμβάλλουν στην παιδική παχυσαρκία συμπεριλαμβάνεται ο λιγοστός ύπνος στην ηλικία των 3 ετών _ μαζί με την πολύωρη παρακολούθηση τηλεοπτικών προγραμμάτων.

Ο δρ Σαχράντ Ταχέρι, από το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, είναι ένας από τους λιγοστούς επιστήμονες στη Βρεταννία ο οποίος έχει μελετήσει την σχέση μεταξύ ύπνου και σωματικού βάρους. Προσφάτως, μάλιστα, παρουσίασε τα ευρήματα των μελετών του σε επιτροπή του βρεταννικού υπουργείου Υγείας, η οποία είναι επιφορτισμένη με την κατάρτιση προγραμμάτων για την καταπολέμηση της παχυσαρκίας.

Πολύπλοκη συσχέτιση

«Η σχέση μεταξύ ύπνου και βάρους δεν είναι τόσο απλή όσο εν πρώτοις φαίνεται», λέει. «Ο τρόπος με τον οποίο ο οργανισμός αντιλαμβάνεται τον ύπνο και την αγρυπνία είναι συγκεκριμένος. Όταν είμαστε ξύπνιοι, για τον οργανισμό είναι μέρα, συνεπώς πρέπει να φάμε. Όταν κοιμόμαστε, ο οργανισμός ξέρει ότι είναι νύχτα, συνεπώς δεν είναι απαραίτητη πολλή ενέργεια και φαγητό.

»Όποιος ξενυχτάει, συνεπώς, "πείθει" το σώμα του ότι χρειάζεται περισσότερη ενέργεια. Ανεξάρτητα από το επίπεδο της δραστηριότητας εκείνες τις ώρες _ ανεξάρτητα δηλαδή από το αν χορεύει ή διαβάζει _ το αίσθημα της πείνας είναι παρόν. Και όταν ο οργανισμός νιώσει ότι στερείται ύπνου, το αίσθημα αυτό αυξάνεται».

Στο κέντρο αυτής της αύξησης βρίσκονται διάφορες ορμόνες _ μεταξύ αυτών η ορμόνη του στρες, η κορτιζόλη, που παρουσιάζει διακυμάνσεις στη διάρκεια της ημέρας, με τα χαμηλότερα επίπεδα να παρατηρούνται το βράδυ, λίγο πριν μπούμε για ύπνο. Πειράματα που έγιναν στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου έδειξαν ότι η έλλειψη ύπνου εξαπλασιάζει τα επίπεδα της κορτιζόλης και τα αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης είναι καλά γνωστό ότι ευνοούν την παχυσαρκία.

Ρόλο παίζουν επίσης οι ορμόνες που ελέγχουν την πρόσληψη τροφής, δηλαδή η γκρελίνη και η λεπτίνη. Μελέτη του δρος Ταχέρι και των συνεργατών του έδειξε ότι 2-3 ώρες λιγότερος ύπνος αρκούν για να αυξηθεί κατά 15% η γκρελίνη και να μειωθεί κατά το ίδιο ποσοστό η λεπτίνη. Εντούτοις, όσο λιγότερη είναι η λεπτίνη τόσο περισσότερο «πιστεύει» ο οργανισμός ότι υπάρχει έλλειψη τροφής, με συνέπεια να ενεργοποιείται το αίσθημα της πείνας.

Άλλες μελέτες έδειξαν ότι όταν κοιμάται κανείς μόλις 4 ώρες το βράδυ, τα επίπεδα της λεπτίνης στον οργανισμό του μειώνονται κατά 19% έως 26%, οπότε το αίσθημα της πείνας είναι ακόμα εντονότερο.

Τι πρέπει να κάνετε

Τί σημαίνουν πρακτικά όλ' αυτά; Ότι όποιος κάνει δίαιτα πρέπει να φροντίσει να κοιμάται αρκετά, διότι διαφορετικά ο οργανισμός του δεν θα έχει αρκετή λεπτίνη και θα ενεργοποιεί το αίσθημα της πείνας, υπονομεύοντας έτσι την προσπάθεια για αδυνάτισμα. Η ίδια συμβουλή, όμως, είναι απαραίτητη και για όσους απλώς δεν θέλουν να παχύνουν.

Πόσες ώρες ύπνου χρειάζονται; «Οκτώ έως εννέα είναι το ελάχιστο», απαντά ο δρ Ταχέρι. «Και αν αυτό ακούγεται ανέφικτο, ας καταλάβουμε όλοι ότι το πόσο κοιμόμαστε επηρεάζει τα πάντα - από τον δείκτη νοημοσύνης και τις πιθανότητες κατάχρησης ουσιών μέχρι το σωματικό βάρος».

Τα οφέλη του ύπνου

1. Η έλλειψη ύπνου μπορεί να προκαλέσει παχυσαρκία. Πολυάριθμες μελέτες τα τελευταία χρόνια έχουν δείξει ότι όσοι κοιμούνται 8 ώρες ή περισσότερες κάθε βράδυ είναι πιο αδύνατοι απ' ότι όσοι κοιμούνται 5 ώρες ή λιγότερο. Μία από αυτές έγινε στο Πανεπιστήμιο Case Western Reserve, στο Οχάϊο, μεταξύ 70.000 εθελοντριών και έδειξε ότι όσες κοιμούνταν λιγότερες από 5 ώρες κάθε βράδυ, είχαν 33% περισσότερες πιθανότητες να γίνουν παχύσαρκες μέσα σε 15 χρόνια.

2. Ο ύπνος «γεννά» καλές ιδέες. Ο ένας στους τρεις ανθρώπους έχει τις πιο δημιουργικές ιδέες του όταν βρίσκεται στο κρεββάτι του, σύμφωνα με πρόσφατη βρεταννική μελέτη.

3. Ο ύπνος χαρίζει μακροζωία. Ερευνητές από το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια πιστεύουν ότι οι γυναίκες ζουν περισσότερο από τους άνδρες επειδή κοιμούνται πιο πολύ και πιο βαθιά.

4. Την ώρα του ύπνου επιλύονται πολλά προβλήματα. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Λύμπεκ, στη Γερμανία, διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι που κοιμούνται πριν λύσουν ένα παζλ, τα καταφέρνουν πολύ καλλίτερα απ' ότι όσοι μένουν ξύπνιοι έως ότου τα λύσουν.

5. Ο ύπνος μπορεί να προστατεύει από τον καρκίνο. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, στην Καλιφόρνια, πιστεύουν ότι ο ύπνος αλλάζει την ορμονική ισορροπία του οργανισμού, επηρεάζοντας έτσι τον κίνδυνο καρκίνου.

6. Ο ύπνος βελτιώνει την μνήμη. Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Σικάγου διαπίστωσαν ότι οι εθελοντές τους που το βράδυ δεν μπορούσαν να θυμηθούν μια σειρά αριθμών που είχαν απομνημονεύσει, τους θυμούνταν πολύ καλά το επόμενο πρωί _ εφ' όσον βεβαίως είχαν κοιμηθεί.
Δημοσίευση: 14-11-2009
Επιμέλεια: Ρούλα Τσουλέα

Πηγή : Web Only

Νανούρισμα

Ύπνε που παίρνεις τα παιδιά
έλα πάρε και τούτο
Να μου το πας στον γκιουλ-μπαξέ
και πάλι φέρε μου το
Να μου το πας στον γκιουλ-μπαξέ
και πάλι φέρε μου το
Νάνι, νάνι, νάνι, νάνι
το μωράκι μου να κάνει
Έλα ύπνε, πάρε μού το
και γλυκά αποκοίμισέ το













Νανούρισμα
Μάνου Χατζιδάκι - Νίκου Γκάτσου

Νάνι το παιδί μου, νάνι
Που δεν ήθελε νερό
Τ' άλογο μας το μεγάλο
Αχ! Καρδούλα μου ποιός ξέρει
Τι να λέει το ποταμάκι στο λιβάδι το χλωρό

Νάνι, το νερό το μαύρο
μες στα πράσινα χορτάρια
που ψιλό τραγούδι πιάνει.
Νάνι την τριανταφυλλιά μου
που τη γης δάκρυο ποτίζει,
τ' άλογό μας το καλό.

Κι έχει πόδια λαβωμένα τραχηλιά κρουσταλλιασμένη
Εχει ένα ασημένιο λάζο καρφωμένο μες στα μάτια.
Μόνο μια φορά σαν είδε τ' αντρειωμένα τα βουνά
Εχλιμίντρισε κι εχάθη στα νερά τα σκοτεινά...

Αχ! Πού πήγες άλογό μου
που δεν ήθελες να πιεις;
Αχ, μαράζι μες στο χιόνι....

Νάνι το γαρούφαλό μου
που τη γης δάκρυο ποτίζει,
τ' άλογό μας το καλό...

Μην έρχεσαι - μη μπαίνεις -
το παραθύρι κλείσ'το
Με φυλλωσιές ονείρου,
μ' όνειρα φυλλωσιάς.

Κοιμάται το παιδάκι μου
Σωπαίνει το μωρό μου...

Αχ! Πού πήγες άλογό μου
που δεν ήθελες να πιεις;
Άλογο της χαραυγής.







ΝΑΝΟΥΡΙΣΜΑ

Πες μου μικρέ μου άγγελε, καρδούλα μου και φώς μου
Τι να σου τάξω μάτια μου, τι να σου ευχηθώ ;
Από της γής τα πράγματα και θαύματα του κόσμου
Tης θάλασσας και τ’ουρανού, πόσα να θυμηθώ ;

Τα μονοπάτια σου γλυκά ο ήλιος να φωτίζει
Kάθε φωτιά στο διάβα σου να σβήνει η βροχή
Και το ποτήρι σου κρασί γλυκό να ξεχειλίζει
Στις πίκρες να χαμογελά μεθώντας η ψυχή

Απάνω στο κατάρτι σου κύμ’ αρμυρό μη φτάσει
Kαι όπου ρίχνεις άγκυρα να συναντάς γιορτή
Να σε κερδίσει μιά καρδιά που στα χαρτιά θα χάσει
Τη βέρα σου να μη χαρεί το χέρι πειρατή

Ποτέ σε πύλη της χαράς φρουρός μη σε μαλώσει
Κι αν βρείς τη διάβαση κλειστή ν’ανοίγεις τα φτερά
Ποτέ προτού τα μάτια σου νυστάξουν μη νυχτώσει
Σ’αυτά τα μάτια, μάτια μου, μόνο το φως χωρά

Αν υπάρχει ακόμα σήμερα μια τελευταία αποδεκτή έννοια της φιλοσοφίας,είναι ο ακατάπαυστος αγώνας κατά της κυριαρχίας. Giorgio Agamben «Homo Sacer»

Στο αγαπημένο μας κρινάκι Marianaonice!!!

Τα στρατόπεδα συγκέντρωσης στον «πολιτισμό» της Δύσης Το αρχέτυπο του Νταχάου και του Γκουαντανάμο Το στρατόπεδο συγκέντρωσης, και όχι η πόλη, αποτελεί σήμερα το βιοπολιτικό παράδειγμα της Δύσης
GIORGIO AGAMBEN
ΗΟΜΟ SACER. Κυρίαρχη εξουσία και γυμνή ζωή
ΜΤΦΡ.: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΣΙΑΜΟΥΡΑΣ
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ-ΕΠΙΜΕΤΡΟ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΑΥΡΑΚΑΚΗΣ
«SCRIPTA»,

Αν υπάρχει ακόμα σήμερα μια τελευταία αποδεκτή έννοια της φιλοσοφίας, μια τελευταία αποδεκτή έννοια της αλήθειας, στο όνομα της οποίας νομιμοποιείται η δραστηριότητα που εξακολουθούμε να καλούμε φιλοσοφία, είναι ο ακατάπαυστος αγώνας κατά της κυριαρχίας. Το βιβλίο τού ιταλικής καταγωγής Giorgio Agamben «Homo Sacer» (1995), είναι από τα σημαντικότερα έργα σύγχρονης φιλοσοφίας με την παραπάνω έννοια, έργο το οποίο χάρη στην κοπιώδη φροντίδα της μετάφρασης και της επιμέλειας είμαστε σε θέση να υποδεχτούμε σήμερα στα ελληνικά. Λόγω του περιορισμένου χώρου μιας τέτοιας βιβλιοκριτικής αντιπαρέρχομαι όλα τα εργοβιογραφικά στοιχεία του συγγραφέα (μπορούν άλλωστε να βρεθούν στην ίδια την έκδοση) για να προχωρήσω στη -δύσκολη, για λόγους που θα φανούν αμέσως- αποτίμησή του.

Παρ' ότι η βασική ιδέα του βιβλίου είναι με σαφήνεια χαραγμένη, η παρακολούθηση της σκέψης τού συγγραφέα σε όλες τις διακλαδώσεις της γεννά δυσκολίες που οφείλονται εν πολλοίς στον «ταλμουδικό» τρόπο της γραφής του: με αυτό εννοώ τη δημιουργία ενός εκτεταμένου ενδοκειμενικού λαβυρίνθου, χωρίς «εξωτερικό», όπου η συζήτηση ξεκινάει από διαφορετικό κάθε φορά σημείο για να οδηγηθεί πάντα στο ίδιο κέντρο -θέση εξαρχής ειλημμένη, η οποία ουδέποτε εκτίθεται με γραμμικό επιχειρηματολογικό τρόπο, ανασκευάζοντας τυχόν αντεπιχειρήματα και εκτιθέμενη με τον ίδιο τρόπο η ίδια στην κριτική. Ετσι δημιουργείται ένας ιδιόμορφος θωρακισμός που η άλλη του όψη είναι μια κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, ένα είδος αντεστραμμένου καφκικού Πύργου, απ' όπου κάθε προσπάθεια εξόδου επαναφέρει σταθερά στο εσωτερικό -κάτι που λειτουργεί εντέλει ως ένα είδος εικονικού ισοδυνάμου της κατάστασης για την οποία το έργο μιλάει: αιχμαλωσία της ζωής στο χαλύβδινο δίχτυ της κυριαρχίας, που σήμερα έχει γίνει απόλυτη...

Εμείς θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε αντίστροφα από την τάξη τής έκθεσης του ίδιου του βιβλίου, ώστε να παρακολουθήσουμε τη διαδικασία συγκρότησης του βασικού επιχειρήματος που καταφανώς ξεκινάει από το τέλος. Το τρίτο και τελευταίο μέρος είναι αφιερωμένο στο «Στρατόπεδο ως βιοπολιτικό παράδειγμα της νεωτερικότητας». Εδώ ο συγγραφέας παίρνει ως αφετηρία του τις έννοιες της βιοεξουσίας και της βιοπολιτικής στο όψιμο έργο του Μισέλ Φουκό -που σημαίνει, ακριβώς, την ικανότητα της εξουσίας να εγγράφεται στο ίδιο το ανθρώπινο σώμα και να διαπλάθει ωμά, σωματικά τα υποκείμενά της -θέλοντας να τις διασταυρώσει με τις αναλύσεις τής Χάνα Αρεντ για τον ολοκληρωτισμό: αν ο Φουκό στις σπουδαίες αναλύσεις του των θεσμών εγκλεισμού παρέλειψε να συζητήσει την κορυφαία εμπειρία των στρατοπέδων συγκέντρωσης, η Αρεντ, από την πλευρά της, δεν διέθετε την έννοια της βιοεξουσίας για να δώσει το μέγιστο της δραστικότητας στη δική της εκτίμηση περί ολοκληρωτικής κυριαρχίας. Το στρατόπεδο, πράγματι, είναι ο αξεπέραστος βιοπολιτικός χώρος όπου το γυμνό και ανώνυμο σώμα βρίσκεται στην απόλυτη διάθεση μιας ανεξέλεγκτης δύναμης, χωρίς πολιτικά δικαιώματα και χωρίς νομικές ή ηθικές διαμεσολαβήσεις -παγιδευμένο, θα έλεγε κανείς, σε έναν «μη τόπο» όπου μπορεί να του συμβεί κυριολεκτικά οτιδήποτε.

Πολλοί οπωσδήποτε θα μπορούσαν να δεχθούν αυτή την εκτίμηση, ελάχιστοι όμως είναι πρόθυμοι να ακολουθήσουν την αναπότρεπτη αλληλουχία των σκέψεων που οδηγεί τον Αγκάμπεν στην πιο αποφασιστική του θέση: το στρατόπεδο συγκέντρωσης είναι σήμερα ολόκληρη η κοινωνία, οι σύγχρονες «δημοκρατίες» είναι ο φυσιολογικός συνεχιστής τού ολοκληρωτισμού, του οποίου οι τεχνικές διαχέονται μέσω αόρατων δικτύων κατεξουσιασμού σε ολόκληρο το κοινωνικό σώμα -ο εξοντώσιμος «Εβραίος» είμαστε όλοι εμείς. Ο σύγχρονος μετανάστης στις «ζώνες προσωρινής κράτησης», όπου η η στέρηση της ιθαγένειας τον απογυμνώνει σχεδόν αυτομάτως και από «ανθρώπινα» δικαιώματα, οι μαζικά αναλώσιμοι πληθυσμοί τού Τρίτου Κόσμου, οι κάθε είδους αποκλεισμένοι που οι σύγχρονες κοινωνίες παράγουν διαρκώς μέσ' από τα σπλάχνα τους, όλοι μας εντέλει, στο βαθμό που υποκείμεθα σε υγιεινομικές πολιτικές, σε μια διαρκή βιοτεχνολογική παρέμβαση, σε αύξουσα τεχνικοποίηση της ζωής και του θανάτου, που απαιτεί έναν νομικό ορισμό τους, σε ευγονικούς σχεδιασμούς και σε καταγραφή των βιομετρικών δεδομένων, είμαστε ανθρώπινα πειραματόζωα και ενεργούμενα μιας κυριαρχίας που δεν είναι πλέον απλώς «πολιτική» (με τη νομικοδικαιική έννοια του όρου), αιχμάλωτοι μάλλον του σύγχρονου κράτους παρά «πολίτες» του. Δείκτης τής ολοκληρωτικής κυριαρχίας είναι εντέλει για τον Τζόρτζιο Αγκάμπεν η «συγχώνευση πολιτικής και ιατρικής», και στα σπουδαία αυτά τελευταία κεφάλαια του βιβλίου του θα δείξει πώς οι έννοιες και οι ειδικές στρατηγικές (δικαιικές και τεχνοεπιστημονικές) του ναζιστικού καθεστώτος βρήκαν όλες τη συνέχεια και την ανάπτυξή τους στις δυτικές «δημοκρατίες» που το διαδέχτηκαν.

Το ζήτημα όμως δεν τελειώνει εδώ· εδώ μόνο αρχίζει. Ο Αγκάμπεν με βάση τη σύγχρονη εμπειρία τού ολοκληρωτισμού θα επιχειρήσει να αναστοχαστεί την ίδια τη φύση τής κυριαρχίας, διότι αυτό που ο ναζισμός ενσάρκωσε -και ο Καρλ Σμιτ θεωρητικοποίησε- με το συνεπέστερο τρόπο στον 20ό αιώνα είναι, στην πραγματικότητα, η λανθάνουσα λογική της κυριαρχίας σε όλες τις ιστορικές της εκφάνσεις. Ακολουθώντας ακριβώς την υπόδειξη του Καρλ Σμιτ πρέπει να εγκαταλείψουμε οριστικά το νομικοδικαιικό μοντέλο της εξουσίας, ιδεολογική κατασκευή του αστικού φιλελευθερισμού, για να δούμε καθαρά το παράδοξο που θεμελιώνει κάθε «έννομη» κυριαρχία: εκείνος που θεσπίζει δίκαιο βρίσκεται κατ' ανάγκη εκτός δικαίου. Ανατρέχοντας πίσω στην ελληνική και λατινική γραμματεία, ο συγγραφέας θα υποδείξει τη σύζευξη βίας και νόμου που ορίζει ανέκαθεν το θεμέλιο της κυριαρχίας, κάτι που από τους νεότερους συνέλαβε καθαρότερα ο Χομπς· και αυτό σημαίνει, επίσης, ότι η σχέση τού κυρίαρχου (είτε ατομικά είτε συλλογικά εννοουμένου) με το νόμο είναι κατ' ανάγκη σχέση εξαίρεσης: ο ίδιος περιλαμβάνεται στην έννομη τάξη, υπό τον όρον ότι εξαιρείται από αυτήν, και εξαιρείται ακριβώς επειδή είναι εκείνος που με μια εναρκτήρια βιαιοπραγία την επιβάλλει, και με μια συνεχόμενη βιαιοπραγία τη συντηρεί (εδώ ο Αγκάμπεν ξεκινάει στην πραγματικότητα από τις διεισδυτικές ενοράσεις του Βάλτερ Μπένγιαμιν στο νεανικό του δοκίμιο «Για μια κριτική τής βίας», που μπορούν να διαβαστούν ως παράλληλες με του Καρλ Σμιτ, αλλά προφανώς με την αντίθετη πολιτική πρόθεση).

Απαξ και ορίστηκε αυτή η αντιφατική δομή νόμου και εξαίρεσης που γεννά την πολιτικοδικαιική τάξη, αναμένεται να εμφανιστούν και άλλες δομικές «εξαιρετικότητες», σύμμετρες προς την ιδιάζουσα θέση τού κυρίαρχου. Στην πιο αντιπροσωπευτική τους μορφή εμπεριέχονται στον κάπως κρυπτικό όρο που εμβληματικά εδώ χρησιμοποιεί ο Αγκάμπεν, «γυμνή ζωή». Στην πραγματικότητα υπάρχουν και άλλες «εξαιρετικότητες» που απορρέουν από την ίδια θεμελιώδη δομή -ο συγγραφέας συζητάει εκτενώς το μεσαιωνικό «διπλό σώμα τού βασιλιά» και τη ρωμαϊκή devotio- οι οποίες όμως δεν θα μας απασχολήσουν ειδικότερα αφού κύριο παράδειγμα, και πραγματικό επίκεντρο του ενδιαφέροντός του ως ενσάρκωση της «γυμνής ζωής», είναι η αινιγματική φιγούρα του homo sacer που ανασύρει από το αρχαίο ρωμαϊκό δίκαιο. Αφού στο πρώτο μέρος τού βιβλίου εκθέσει την προαναφερθείσα «Λογική τής κυριαρχίας», στο δεύτερο μέρος με τον ομώνυμο τίτλο προχωρεί στην ανάλυση του homo sacer -αληθινού προγόνου, όπως θα υποδείξει, του Εβραίου, του μετανάστη, του έγκλειστου σήμερα στα στρατόπεδα τύπου Γκουαντανάμο, όλων μας εντέλει ως ενεργουμένων και οιονεί θυμάτων τής σύγχρονης βιοπολιτικής.

Ο κυρίαρχος, ως δημιουργός δικαίου και άρα της πολιτικής τάξης, είναι αυτός που μπορεί να απονέμει την πολιτική ιδιότητα· εκείνος όμως που έχει τη δύναμη να απονέμει την πολιτική ιδιότητα, έχει τη δύναμη και να την αίρει. Τι μπορεί να συμβεί σε έναν πολίτη μετά την άρση τής πολιτικής του ιδιότητας; Θεωρητικά, οτιδήποτε. Διότι εκείνος που αποκλείεται από την πολιτική ιδιότητα δεν επιστρέφει στην προ-πολιτική φύση, εγκλωβίζεται μάλλον σε μια «φύση» που είναι στην πραγματικότητα μια ζώνη αδιακρισίας, ένας «μη τόπος», ανάμεσα στο φυσικό και στο πολιτικό -συνεπώς και καμία τάξη, φυσική ή πολιτική, δεν μπορεί να τον προστατεύσει απ' οτιδήποτε. Τέτοια είναι η περίπτωση του homo sacer: η sacratio, η αρχαιότερη όπως υποστήριξαν ορισμένοι ποινή τού ρωμαϊκού δικαίου, συνιστά μια ιδιότυπη «ιεροποίηση», μέσω της οποίας το υποκείμενο απαγορεύεται να θυσιαστεί βάσει οιουδήποτε τελετουργικού κανόνα, ο καθένας ωστόσο μπορεί να το φονεύσει ατιμωρητί· σαν να λέμε, η πολιτική του ιδιότητα αίρεται, χωρίς ωστόσο να περιέρχεται στη δικαιοδοσία της ιδιάζουσας τάξης τού ιερού (όπως θα συνέβαινε με ένα κανονικό θυσιαστήριο θύμα). Η sacratio, αυτή η ιδιόμορφη παραγωγή της «άθυτης και φονεύσιμης ζωής», συνιστά εν ολίγοις το αρχέτυπο του αναθέματος, του αφορισμού, που είναι για τον Αγκάμπεν η πρώτη και η έσχατη δυνατότητα, το αληθινό μυστικό θεμέλιο της κυριαρχίας.

Διότι αυτή η εξαίρεση από το πολιτικό είναι μια οριακά πολιτική πράξη, ανήκει στη δύναμη του κυρίαρχου και ο αντιφατικός της χαρακτήρας φωτίζει την αντίφαση που ορίζει και τον ίδιον, αφού συναντιούνται στην ίδια δομή: «Στα δύο ακραία όρια της έννομης τάξης, κυρίαρχος και homo sacer παρουσιάζουν δύο συμμετρικές φιγούρες, που έχουν την αυτή δομή και συσχετίζονται, με την έννοια ότι κυρίαρχος είναι αυτός εν σχέσει προς τον οποίον όλοι οι άνθρωποι είναι δυνάμει homines sacri, και homo sacer είναι εκείνος εν σχέσει προς τον οποίον όλοι οι άνθρωποι ενεργούν ως κυρίαρχοι» (σελ. 137), θα γράψει ο Αγκάμπεν. Η «άθυτη και φονεύσιμη ζωή» του homo sacer είναι εντέλει αυτό που συγγραφέας εννοεί ως «γυμνή ζωή» -και το «γυμνή» εδώ δηλώνει τη στέρηση όλων των κατηγορημάτων-εγγυήσεων που θα απέρρεαν από την ένταξή της σε οιαδήποτε οντολογική ή θεσμική τάξη (φυσική, νομικοπολιτική, ιερή/τελετουργική κ.ο.κ.).

Οτι ο πολιτικός αποκλεισμός δεν οδηγεί καθόλου πίσω στη φυσική τάξη ο Αγκάμπεν το δείχνει πολύ ωραία εκεί που σχολιάζει την έννοια της «φυσικής κατάστασης» στον Χομπς (σελ. 171-2), η οποία δεν συνιστά ένα προ-πολιτικό στάδιο αλλά μάλλον εκείνο που ο Καρλ Σμιτ ονομάζει «κατάσταση εκτάκτου ανάγκης», όταν η κοινωνική τάξη εμφανίζεται «ωσεί λελυμένη» και εισερχόμαστε σε καθεστώς διαρκούς εξαίρεσης (ο ναζισμός ήταν ακριβώς μια τέτοια κατάσταση). Ταυτόχρονα όμως ανακύπτει ένα άλλο πρόβλημα: αν ο αποκλεισμός από την ιερή/τελετουργική τάξη είναι εξίσου συστατικός για την παραγωγή τού homo sacer, πώς εξηγείται το όνομά του (sacer=ιερός);

Στην ανάλυση του homo sacer ο Αγκάμπεν πιστεύει πως αποκαλύπτει, εκτός των άλλων, κάτι ουσιώδες για την τάξη τού ιερού, η οποία προέρχεται επίσης από τον αφορισμό, το ανάθεμα· ακριβέστερα, το ανάθεμα προηγείται της διάκρισης ανάμεσα στην πολιτική σφαίρα και τη θρησκευτική σφαίρα, και θεμελιώνει ταυτόχρονα και τις δύο. Για να φέρει στην επιφάνεια αυτή τη σχέση διατείνεται ότι καθαρίζει το έδαφος από μια παρανόηση, τη θεωρία περί «αμφισημίας τού ιερού» (που αποδίδει στον Ρούντολφ Οτο, τον Μπατάιγ, τον Κελουά κ.ά.). Για όποιον γνωρίζει σε βάθος αυτή την προβληματική είναι φανερό ότι ο Αγκάμπεν καθόλου δεν ακύρωσε την αξία των παραπάνω εκτιμήσεων, έδειξε μόνον ότι ο homo sacer του Ρωμαϊκού Δικαίου δεν ερμηνεύεται από τέτοιες θεωρίες. Γιατί όμως πιστεύει ότι ο homo sacer ερμηνεύει την κατηγορία του ιερού εν γένει; Sacer στα λατινικά σημαίνει ακριβώς «χωριστός»· είναι αλήθεια ότι στη λατινική, όπως και στην εβραϊκή, από αυτή την ετυμολογική ρίζα παράγεται η έννοια του ιερού, όμως δεν συμβαίνει το ίδιο σε άλλες γλώσσες (χαρακτηριστικά, ας πούμε, στην ελληνική...). Homo sacer σημαίνει, πριν από «ιερός», «χωριστός» ή «χωρισμένος» άνθρωπος· αναδεικνύει δηλαδή ακριβώς τη δομή τού αφορισμού, όμως η υπαγωγή αυτής της σημασίας στην έννοια του ιερού ενδέχεται να αποκαλύπτει μια ιστορική τροπικότητα την οποία καθόλου δεν εξετάζει ο Αγκάμπεν: την αποικιοποίηση της σφαίρας του ιερού από την πολιτική σφαίρα, την τάξη του νόμου, που χαρακτηρίζει αναπτυγμένες πατριαρχικές κοινωνίες οι οποίες θα γεννήσουν τις πρόδρομες μορφές κράτους, όπως η ρωμαϊκή και η εβραϊκή (και είναι τουλάχιστον απορίας άξιον το ότι ο Αγκάμπεν αναζητεί αρχετυπικές δομές τής κυριαρχίας στην ελληνολατινική μόνο γραμματεία και όχι επίσης στη βιβλική).

Τουλάχιστον ο συγγραφέας μας κατανοεί ένα θεμελιώδες ιστορικό γεγονός: την καταγωγή της εφιαλτικής διαπλοκής κυριαρχίας και «γυμνής ζωής», βίας και νόμου, από τον πατριαρχικό καταναγκασμό, κάτι που φωτίζει ικανοποιητικά στο ρωμαϊκό ειδικά συμφραζόμενο (σελ. 142-6). Μένει βεβαίως ο συσχετισμός τού homo sacer με το ιδιότυπο καθεστώς του δούλου, κάτι που επίσης αγνοείται και που θα επέτρεπε πολύ πιο απτές ιστορικές ενοράσεις στο ζήτημα... Εν πάση περιπτώσει, ενόψει των παραπάνω αναλύσεων, γίνεται αντιληπτό ότι ο κρίσιμος όρος «γυμνή ζωή» σημαίνει ζωή που έχει καταστεί απλώς αντικείμενο, καθαρό πράγμα, και αυτή είναι μια διαδικασία συμφυής στην εδραίωση κάθε θετικού δικαίου, δηλαδή κράτους, εις πείσμα όλων των (περιστασιακών και ατελέσφορων) πολιτικών διαμεσολαβήσεων...

Στην κλιμάκωση και την εντατικοποίηση αυτής της διαδικασίας συμβάλλει ανυπολόγιστα όμως ένας πρόσθετος παράγοντας, τον οποίον αγνοεί σκανδαλωδώς η πραγμάτευση του Τζόρτζιο Αγκάμπεν: πραγμοποίηση είναι ένας μαρξιστικός όρος που περιγράφει τη μετατροπή των κοινωνικών σχέσεων και των ίδιων των ανθρώπινων υποκειμένων σε «πράγματα» μέσα στη διαδικασία της διευρυνόμενης εμπορευματοποίησης που χαρακτηρίζει την ανάπτυξη του καπιταλισμού. Εμπόρευμα, γενικό ισοδύναμο, κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής είναι όροι που απουσιάζουν εντυπωσιακά από τις αναλύσεις του βιβλίου, αφαιρώντας ένα μέρος από την ιστορική τους δραστικότητα υπέρ μιας άχρονης -και άναχρονιστικής, παρά τις μεταμοντέρνες ρητορικές της περιστροφές- «οντολογίας» τής εξουσίας (πρόβλημα που υπάρχει άλλωστε ήδη στη σκέψη τού Φουκό). Ετσι όμως το ανατρεπτικό εγχείρημα παγιδεύεται σε μιαν αμφίθυμη και ανεπίλυτη σχέση μ' εκείνο το οποίο θέλει να ανατρέψει: χαρακτηριστικό παράδειγμα, η συνηγορία στην απαράδεκτη κριτική τού Λέβινας προς τον Χάιντεγκερ (σελ. 233-6), που μοιάζει να υποστηρίζει την υπαναστροφή σε έναν δυϊσμό ο οποίος, σύμφωνα με την ίδια την ανάλυση του Αγκάμπεν, δεν θα ήταν λιγότερο ιδεολογικός από τη φιλελεύθερη διάκριση δημόσιου-ιδιωτικού, ήδη παγιδευμένη από τη λογική τής κυριαρχίας... Οποια μορφή και αν έχει λοιπόν η «θεϊκή βία» που προορίζεται να λύσει το δεσμό βίας και νόμου, για την οποία μιλούσε σε μεσσιανικούς τόνους ο Μπένγιαμιν (και την οποία τόσο ύπουλα προσπάθησε στις μέρες μας να δυσφημίσει ο Ντερντινά), δεν μπορεί να έχει άλλον πρακτικό στόχο από την παρούσα ιστορική μορφή τής κυριαρχίας, σταθερή πηγή όλων των σύγχρονων ολοκληρωτισμών: τον κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής, και τους εγγενείς αποκλεισμούς του.

ΦΩΤΗΣ ΤΕΡΖΑΚΗΣ
ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ - 09/09/2005

..απλώς αναλογιστείτε πόσοι γύρω σας εμφανίζουν χρόνιο στρες και καταθλιπτικές συμπεριφορές. Αναλογιστείτε μήπως και εσείς είστε ένας από αυτούς...

ΝΕΥΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ
Από το στρες στη λήθη
Η καλύτερη συνταγή για να θυμόμαστε αύριο είναι να ξεχάσουμε το άγχος σήμερα.

Αυτό το μήνυμα στέλνει έλληνας επιστήμονας που τιμήθηκε για τις έρευνές του οι οποίες συνδέουν το χρόνιο άγχος με την κατάθλιψη και τη νόσο Αλτσχάιμερ
της ΘΕΟΔΩΡΑΣ ΤΣΩΛΗ | Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2009

Οσο θυμάται τον εαυτό της την «τρώει» το στρες. Εξαντλητικά ωράρια, σφιχτές προθεσμίες για την ολοκλήρωση των νέων projects, δύο παιδιά που πάνε σχολείο και έχουν ολοένα μεγαλύτερες καθημερινές ανάγκες (με κύρια την επαφή με τη μητέρα τους που συνεχώς λείπει), ένας σύζυγος με τον οποίον έχουν χαθεί, λογαριασμοί που πάντα τρέχουν και μια πιεστική κοινωνική ζωή την οποία δεν μπορεί να «χωρέσει» μέσα στο 24ωρο που της προκαλεί ασφυξία. Μέσα σε όλα αυτά, πριν από δύο χρόνια έχασε τη μητέρα της- ένα χτύπημα που συνεχίζει να της προκαλεί κατάθλιψη, τέτοια ώστε να νιώθει ότι δεν μπορεί να παλέψει μαζί της και να τη νικήσει. Η τυπική για εκατομμύρια γυναίκες σε παγκόσμιο επίπεδο αυτή εικόνα θα μπορούσε να έχει για τίτλο της τη φράση «Το χρονικό μιας προαναγγελθείσης περίπτωσης Αλτσχάιμερ»! Τι εννοούμε με αυτό; Το «κλειδί» σε αυτή την κοινότυπη- αλλά και τόσο μοναδική για τον καθέναν που τη ζει- ιστορία χρόνιου στρες έχει τελικώς να κάνει με το για πόσο θα... θυμάται τον εαυτό του, αφού, όπως απέδειξαν οι μελέτες ενός έλληνα νευροφυσιολόγου, ερευνητή στο Εργαστήριο Φαρμακολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, του κ.Ι.Σωτηρόπουλου, το άγχος που χρονίζει «τρώει» τελικώς τον εγκέφαλο, οδηγώντας σε Αλτσχάιμερ αλλά και σε κατάθλιψη- δύο ασθένειες, που, σύμφωνα με όλα τα στοιχεία, είναι πράγματι κυρίως... γένους θηλυκού. Για το πρωτοποριακό έργο του ο κ. Σωτηρόπουλος τιμήθηκε στις 30 Οκτωβρίου στη Φραγκφούρτη με το διεθνές βραβείο ΗΙRΝLΙGΑ το οποίο απονέμεται σε επιστήμονες που ασχολούνται με νόσους του εγκεφάλου και ιδιαίτερα με τη νόσο Αλτσχάιμερ, η οποία έχει ήδη μετατραπεί σε «επιδημία» και αναμένεται να λάβει... πανδημικές διαστάσεις μέσα στον αιώνα που διάγουμε, σύμφωνα με τους αρμόδιους οργανισμούς. Οπως προκύπτει από τη βραβευμένη πλέον ελληνική ερευνητική δουλειά, το μήνυμα είναι ένα και σαφές: Ξεχάστε το στρες για να μην ξεχνάτε...



Αριθμοί με σημασία

Μπορεί η ζωή του σύγχρονου ανθρώπου να έχει επιμηκυνθεί τις τελευταίες δεκαετίες, δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και με την ποιότητά της: δυστυχώς, όπως δείχνουν όλα τα δεδομένα, όσο αυξάνεται το προσδόκιμο επιβίωσης τόσο μειώνονται τα επίπεδα νοητικής υγείας εξαιτίας της αύξησης στη συχνότητα εμφάνισης ασθενειών που «πλήττουν» τον εγκέφαλο. Η έκπτωση των εγκεφαλικών λειτουργιών που αποτελεί χαρακτηριστικό πολλών ηλικιωμένων ατόμων οδηγεί συχνά σε άνοιες: ο αριθμός των ανοιακών ασθενών σχεδόν παρουσιάζει διπλασιασμό κάθε 20 χρόνια παγκοσμίως, με αποτέλεσμα η άνοια να χαρακτηρίζεται ως «μάστιγα» του 21ου αιώνα. Η νόσος Αλτσχάιμερ κατέχει την πρώτη θέση μεταξύ των ανοιών, αφορώντας ως και επτά στις 10 περιπτώσεις ανοιακών ατόμων- εκτιμάται ότι αυτή τη στιγμή 160.000 άτομα στην Ελλάδα και 28 εκατομμύρια παγκοσμίως πάσχουν από Αλτσχάιμερ. Και οι προβλέψεις είναι πολύ πιο δυσοίωνες: υπολογίζεται ότι ως το 2050 ένα στα 85 άτομα (ήτοι περισσότερα από 105 εκατομμύρια) θα πάσχουν από τη νευροεκφυλιστική νόσο, ενώ ο αριθμός των ανθρώπων που είναι απαραίτητοι για τη φροντίδα των ασθενών αυτών θα εκτιναχθεί στα 216 εκατομμύρια. Με δεδομένο μάλιστα ότι πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι όσοι φροντίζουν ασθενείς με Αλτσχάιμερ εμφανίζουν υψηλό στρες και αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης, μάλλον και οι άνθρωποι αυτοί θέτουν ισχυρή υποψηφιότητα για Αλτσχάιμερ στο μέλλον, σύμφωνα με όσα προκύπτουν από τις μελέτες του κ. Σωτηρόπουλου. Και τα συγκεκριμένα άτομα δεν είναι τα μόνα: απλώς αναλογιστείτε πόσοι γύρω σας εμφανίζουν χρόνιο στρες και καταθλιπτικές συμπεριφορές. Αναλογιστείτε μήπως και εσείς είστε ένας από αυτούς...

Ο μεγάλος «εχθρός» της ζωής και της αξιοπρέπειας του ανθρώπου αλλά και των συστημάτων υγείας που ακούει στο όνομα Αλτσχάιμερ έχει τεθεί κάτω από το μικροσκόπιο πολλών ερευνητών ανά τον κόσμο. Η έντονη ερευνητική κινητικότητα και προσπάθεια έχει ήδη φέρει στο φως πολύτιμα στοιχεία, σε ό,τι αφορά τόσο τον χαρακτηρισμό της ασθένειας όσο και τους μηχανισμούς που εμπλέκονται στην παθολογία της. «Προς αυτή την κατεύθυνση στοχεύουν και οι ερευνητικές προσπάθειες που περιγράφουν τους παράγοντες κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ, όπως είναι η γήρανση, η κληρονομικότητα αλλά και το φύλο, καθώς οι γυναίκες εμφανίζουν αυξημένα ποσοστά της νόσου σε σχέση με τους άνδρες»σημειώνει στο «Βήμα» ο κ. Σωτηρόπουλος.




Ελληνική συμβολή

Σε αυτό το πολύπλοκο παζλ προσέθεσε το δικό του κομμάτι οδηγώντας πιο γρήγορα προς τη λύση του και ο έλληνας ερευνητής, αποκαλύπτοντας τον μηχανισμό που συνδέει το χρόνιο ψυχολογικό στρες με τη νευροεκφυλιστική νόσο (τα πειράματα έγιναν υπό την καθοδήγηση του καθηγητή στο Ινστιτούτο Ψυχιατρικής Μαξ Πλανκ του Μονάχου Οσμπορν Αλμέιντα). Οπως εξηγεί ο κ. Σωτηρόπουλος, μελέτησε ποντίκια, ορισμένα εκ των οποίων έπασχαν ήδη από Αλτσχάιμερ, ενώ κάποια άλλα ήταν υγιή. Τα ζώα ετέθησαν υπό συνθήκες στρες επί έναν μήνα και πλέον (χρονικό διάστημα που θεωρείται μεγάλο για ένα ποντίκι) και σε όλο αυτό το διάστημα ο έλληνας επιστήμονας και οι συνεργάτες του μετρούσαν τα επίπεδα της έκκρισης ορμονών που συνδέονται με το χρόνιο στρες και οι οποίες ονομάζονται γλυκοκορτικοειδή. Παράλληλα γίνονταν μετρήσεις σε ό,τι αφορούσε συμπεριφορικά χαρακτηριστικά που συνδέονταν με τη μνήμη, τη μάθηση, αλλά και την πιθανή καταθλιπτική διάθεση των ζώων.

Το βασικό εύρημα ήταν- και καλό θα είναι να μην το... ξεχάσετε ότι το χρόνιο στρες ενεργοποιεί τους μηχανισμούς που σχετίζονται με την εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ. Στην ομάδα των ζώων που έπασχαν ήδη από τη νευροεκφυλιστική ασθένεια παρουσιάστηκε επιτάχυνση της εξέλιξής της, ενώ στα υγιή ζώα το στρες οδήγησε σε νευρικές δυσλειτουργίες, σε προβλήματα μνήμης και μάθησης, αλλά και σε καταθλιπτική συμπεριφορά.«Μιλάμε βέβαια για χρόνιο στρες, για μια κατάσταση με συσσωρευτική δράση, που επιβαρύνει σταδιακώς τον οργανισμό. Διαφορετικά, με βάση τα ευρήματα σχεδόν όλος ο πληθυσμός θα έπρεπε να πάσχει από Αλτσχάιμερ ή από κατάθλιψη.Είναι σίγουρα και θέμα οργανισμού, αλλά και γονιδιακού υποβάθρου.Επίσης όταν η έκθεση σε στρες ενός ατόμου είναι παροδική,ο οργανισμός έχει τη δυνατότητα να αναλάβει δυνάμεις. Οταν όμως πολλοί και διαφορετικοί παράγοντες συντελούν σε χρόνια έκθεση σε στρες,όπως μπορεί να είναι ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου ο οποίος δεν ξεπερνιέται εύκολα, τότε ο κίνδυνος για Αλτσχάιμερ αλλά και για κατάθλιψη αυξάνεται» επισημαίνει ο κ. Σωτηρόπουλος.



Ορμονική παρέμβαση

Το χρόνιο στρες αποτελεί ουσιαστικώς μια «μαύρη τρύπα» που ρουφά τον εγκέφαλο, ανοίγοντας διάπλατα τον δρόμο προς τη... λήθη αλλά και την κατάθλιψη Πώς όμως το στρες θέτει σε λειτουργία τους μηχανισμούς του εγκεφάλου που κρύβονται πίσω από τη νόσο Αλτσχάιμερ;
Σύμφωνα με τον έλληνα ερευνητή, οι ορμόνες που εκκρίνονται εξαιτίας του χρόνιου στρες ρυθμίζουν την έκφραση γονιδίων και την παραγωγή πρωτεϊνών που έχουν άμεση σχέση με δύο «συνήθεις υπόπτους» σε ό,τι αφορά τη νόσο.

Ο πρώτος «ύποπτος» είναι το βαμυλοειδές, ένα πεπτίδιο που, ενώ δημιουργείται στα εγκεφαλικά κύτταρα όλων των ανθρώπων, στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ είτε παράγεται σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες είτε δεν αποικοδομείται επιτυχώς (είτε και τα δύο). Το αποτέλεσμα είναι η συγκέντρωση στον εγκέφαλο πλακών β-αμυλοειδούς οι οποίες θεωρείται ότι ευθύνονται για τον εκφυλισμό και τελικώς τον θάνατο των νευρώνων, αλλά και για τη βαθμιαία έκπτωση των νοητικών ικανοτήτων. Ο δεύτερος «ύποπτος» ακούει στο όνομα τ (τάου)-πρωτεΐνη η οποία συσσωρεύεται μέσα στους νευρώνες σε σχηματισμούς δεσμών ινιδίων (ονομάζονται νευρο-ινιδιακά δεμάτια), η ύπαρξη των νευρο-ινιδιακών δεματίων σε έναν νευρώνα δηλώνει εκφυλισμό. Οι δύο αυτές «ένοχες» πρωτεΐνες οδηγούν σε απώλεια νευρώνων και ατροφία του εγκεφάλου, που με τη σειρά τους προκαλούν απώλεια της μνήμης και των γνωστικών λειτουργιών.

Ο κ. Σωτηρόπουλος ανακάλυψε ότι τα γλυκοκορτικοειδή, δηλαδή οι ορμόνες του χρόνιου στρες, παρεμβαίνουν στον μηχανισμό που εμπλέκεται στην υπερφωσφορυλίωση της τ-πρωτεΐνης, οδηγώντας στη δημιουργία νέων, τοξικών για τα κύτταρα μορφών της. Αυτό σημαίνει ότι η πρωτεΐνη αρχίζει να λαμβάνει παραπάνω μόρια φωσφόρου απ΄ όσα συνήθως έχει. Ετσι, αν και αποτελεί μια πολύ χρήσιμη πρωτεΐνη προκειμένου να διατηρείται η δομή των νευρικών κυττάρων σε φυσιολογική κατάσταση, καταστρέφει λόγω της υπερφωσφορυλίωσης τη δομή των μικροσωληναρίων που υπάρχουν εντός των νευρικών κυττάρων, με αποτέλεσμα τα κύτταρα τελικώς να πεθαίνουν. Ο έλληνας επιστήμονας ανακάλυψε παράλληλα ότι οι ορμόνες του χρόνιου στρες προκαλούν αύξηση της παραγωγής β-αμυλοειδούς, με αποτέλεσμα τη συγκέντρωσή του στον εγκέφαλο, η οποία οδηγεί σε σχηματισμό πλακών.

Σε αυτή την εξίσωση εισέρχεται όμως και η κατάθλιψη, μια- δυστυχώς- πολύ δημοφιλής ψυχική νόσος του σύγχρονου κόσμου, η οποία σύμφωνα με μελέτες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) «στοιχειώνει» σήμερα τη ζωή περισσότερων από 121 εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως. Ο ερευνητής αναφέρει ότι«αρκετές πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι τα επίπεδα β-αμυλοειδούς είναι αυξημένα σε άτομα με κατάθλιψη, καθώς και ότι άτομα με καταθλιπτικά επεισόδια εμφανίζουν αυξημένα ποσοστά υπερφωσφορυλίωσης της τ-πρωτεΐνης, αλλά και σχηματισμού πλακών β-αμυλοειδούς. Οι δύο ασθένειες, Αλτσχάιμερ και κατάθλιψη, εμφανίζουν επίσης κοινά κλινικά χαρακτηριστικά, όπως είναι η ανησυχία, οι φοβίες,ο πανικός,η αμετροέπεια,η κακή συγκέντρωση,αλλά και οι διαταραχές του ύπνου.Προσφάτως κλινικές μελέτες από διαφορετικές χώρες επιβεβαιώνουν τη σχέση συνέχειας μεταξύ κατάθλιψης και Αλτσχάιμερ, καθώς οι καταθλιπτικοί ασθενείς εμφανίζουν αυξημένα ποσοστά ανάπτυξης Αλτσχάιμερ σε σύγκριση με άτομα χωρίς ιστορικό κατάθλιψης».

Ο δρ Σωτηρόπουλος υπογραμμίζει ότι«με δεδομένο ότι αρκετές μελέτες υποστηρίζουν μια σχέση συνάφειας μεταξύ κατάθλιψης και Αλτσχάιμερ, και καθώς είναι γνωστό ότι το χρόνιο στρες ενοχοποιείται για την εμφάνιση κατάθλιψης,τα δικά μας νέα ερευνητικά δεδομένα που εξήχθησαν υπό την εποπτεία της διευθύντριας του Εργαστηρίου Φαρμακολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστήμιου Αθηνών κυρίας Ζέτας Παπαδοπούλου-Νταϊφώτη προτείνουν ότι η χρόνια έκθεση σε ψυχολογικό στρες αποτελεί έναν βασικό μηχανισμό για την παθολογική γήρανση του εγκεφάλου προσφέροντας παράλληλα ένα νέο, κοινό νευροβιολογικό μονοπάτι σύνδεσης των δύο ασθενειών».



Καταστρεπτική αλυσίδα

Σύμφωνα με τον ερευνητή, αν και δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή ξεκάθαρες αποδείξεις, πιθανότατα η όλη αλυσίδα της... καταστροφής ακολουθεί την εξής σειρά: το χρόνιο στρες προκαλεί αύξηση των γλυκοκορτικοειδών τα οποία παρεμβαίνουν σε γονίδια και ένζυμα που αρχικώς συνδέονται με την υπερπαραγωγή β-αμυλοειδούς, το οποίο με τη σειρά του εμπλέκεται στην υπερφωσφορυλίωση της τ-πρωτεΐνης. Ολη αυτή η αλυσίδα καταλήγει αρχικώς σε κατάθλιψη και σταδιακά και σε Αλτσχάιμερ. Δεν είναι μάλλον δύσκολο να φανταστεί κάποιος ότι οι κρίκοι σε αυτή την περίπλοκη αλυσίδα μπήκαν με πολύ κόπο. Για την ακρίβεια, χρειάστηκαν«δέκα ολόκληρα χρόνια ερευνών»,όπως σημειώνει ο επιστήμονας.

Η αλυσίδα ελπίζεται τώρα ότι θα συνεχίσει να μεγαλώνει με την προσθήκη νέων κρίκων που θα μπουν στην ορθή θέση φωτίζοντας τόσο τη νόσο Αλτσχάιμερ όσο και την κατάθλιψη. «Η ανακάλυψη της χρήσης από το στρες κυτταρικών μηχανισμών που ως χθες σχετίζονταν μόνο με τη νόσο Αλτσχάιμερ αναδεικνύει τον σημαντικό ρόλο του στρες τόσο στην παθολογική γήρανση του εγκεφάλου όσο και στη σύνδεση της κατάθλιψης με τη νόσο Αλτσχάιμερ» τονίζει ο δρ Σωτηρόπουλος. Με βάση τη νέα αυτή γνώση που συνεχώς εμπλουτίζεται, ελπίζεται ότι μελλοντικά η ανάπτυξη φαρμάκων που θα ελέγχουν την παραγωγή γλυκοκορτικοειδών από τον οργανισμό θα μπορούσε να βάλει ένα «φρένο» στο χρόνιο στρες, προλαμβάνοντας έτσι τόσο τη νόσο Αλτσχάιμερ όσο και την κατάθλιψη. Ως τότε ο ερευνητής υπογραμμίζει την ανάγκη συνετής χορήγησης από τους γιατρούς γλυκοκορτικοειδών τα οποία χρησιμοποιούνται σήμερα ευρέως στην κλινική πράξη για την αντιμετώπιση πλήθους αλλεργικών, αυτοάνοσων και γενικώς φλεγμονωδών καταστάσεων.

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής εκθέτει τον άνθρωπο σε αυξημένα ποσοστά στρες σε καθημερινή και επαναλαμβανόμενη βάση και αυτό, μαζί με άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες, μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην ανάπτυξη ασθενειών όπως η νόσος Αλτσχάιμερ και η κατάθλιψη, όπως μαρτυρούν τα ελληνικά ευρήματα. Η διαπίστωση αυτή όμως είναι σημαντικό να μη μείνει στη θεωρία, αλλά να ακολουθηθεί από πράξεις, συμβουλεύει ο κ. Σωτηρόπουλος. «Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι ένας σωστός τρόπος ελέγχου και αποβολής του χρόνιου στρες απ΄ όλους μας θα ήταν δυνατόν να συμβάλει στην αποφυγή παθολογικής γήρανσης, ενώ σε κλινικό επίπεδο η σωστή και έγκαιρη θεραπεία της κατάθλιψης θα μπορούσε να προλάβει και να μειώσει τα ποσοστά εμφάνισης Αλτσχάιμερ.Προς αυτή την κατεύθυνση της πρόληψης συνεχίζονται και οι έρευνές μας».

Μην... ξεχνάτε λοιπόν ότι είναι σημαντικό ο τρόπος ζωής μας να σπάσει την άρρηκτη, όπως αποδεικνύεται, αλυσίδα του στρες, της κατάθλιψης και της νόσου Αλτσχάιμερ. Απελευθερωθείτε από τα δεσμά του άγχους και θα το... θυμάστε πάντα χαρούμενοι!


ΤΟ «ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ» ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ

Η κατάθλιψη είναι η πιο διαδεδομένη ψυχική πάθηση στην εποχή μας (σύμφωνα με τον ΠΟΥ «αγγίζει» το 15%- 20% του πληθυσμού ανεξαρτήτως ηλικίας και φύλου) και παρουσιάζεται σε ήπια, μέτρια και βαριά μορφή.

Τα βασικότερα χαρακτηριστικά που μαρτυρούν καταθλιπτικά συμπτώματα είναι οι αρνητικές σκέψεις που κάνει το άτομο για τον εαυτό του, για την κοινωνία και για το μέλλον.

Τα κύρια συμπτώματα της νόσου είναι το αίσθημα χαμηλής αυτοεκτίμησης, το αίσθημα μελαγχολίας που μπορεί να εκφραστεί με κλάματα, απομόνωση, διαταραχές του ύπνου κ.ά., το αίσθημα ενοχής αλλά και εκνευρισμού που κάποιες φορές εκδηλώνεται με επιθετικότητα και θυμό.

Σε πολύ σοβαρές μορφές κατάθλιψης μπορεί να υπάρξουν σκέψεις και πράξεις αυτοτιμωρίας και αυτοτραυματισμού, τάσεις αυτοκτονίας ή αυτοκτονικός ιδεασμός, ενώ μπορεί να παρατηρηθούν και ψευδαισθήσεις.





ΤΟ «ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ» ΤΗΣ ΑΛΤΣΧΑΪΜΕΡ

Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι μια προοδευτική εκφυλιστική πάθηση του εγκεφάλου που χαρακτηρίζεται από ατροφία των νευρικών κυττάρων και εκτενή θάνατό τους. Η κλινική εικόνα των ασθενών ξεκινά με σταδιακή μείωση των γνωστικών λειτουργιών, καθώς και με αλλαγές στην προσωπικότητα και στη συμπεριφορά του ατόμου. Αρχικά τα συμπτώματα, όπως η διαταραχή στη μνήμη και η απώλεια των νοητικών λειτουργιών, μπορεί να είναι τόσο ήπια ώστε να περνούν απαρατήρητα. Ωστόσο, καθώς η νόσος εξελίσσεται, τα συμπτώματα γίνονται ολοένα πιο εμφανή και οι ασθενείς υποφέρουν από σημαντική απώλεια μνήμης, διαταραχές του λόγου και της μάθησης, απάθεια, διαταραχές του ύπνου, υπερκινητικότητα και σοβαρές διαταραχές της διάθεσης. Σε προχωρημένα στάδια, εμφανίζουν έντονα σημεία ψύχωσης και ψυχοκινητικής διέγερσης, ενώ οι καθημερινές δραστηριότητές τους που απαιτούν αισθητικοκινητικό συντονισμό καθίστανται αδύνατες. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο ασθενής εξαρτάται ολοκληρωτικά από τους άλλους.
http://www.tovima.gr

Νομίζω δε πως τα σύμβολα και οι αλληγορίες ληστεύουν τον καλλιτέχνη. Η εικόνα περιέχει ένα άπειρο εννοιών ακριβώς όπως η ζωή..Arseniy Tarkovsky

Henri-Emile-Benoit Matisse

Στο Διονύση μας!!!
Το τρυφερό μας ζακυνθινάκι!!!
Χθες το βράδυ λοιπόν αρκετά αργά..
λέω Mareld κλείστα τώρα και στο κρεβατάκι σου..
τι ήθελα και γύρισα και κοίταξα το πανόπτη..
μα αφού ξέρω..έτσι δεν τη πάτησε και ο Ορφέας..
μπαίνω στη Λογοτεχνία κατεύθυνσης και βλέπω..
κλικ
Αντιθέσεις και νοσταλγία

στη συνέχεια..
Ν. Παπάζογλου και της Πολυξένης Βελένη "Στιγμές"
όπως ακουγόταν στην ταινία που φτιάχτηκε
από το διήγημα του Παπαδιαμάντη
"Η νοσταλγός"

..πάλι κάηκα από νοσταλγία..
και σκεφτόμουν τον αγαπημένο Ταρκόφκι..

Νοσταλγία είναι ο τίτλος κινηματογραφικού έργου του 1983, σε σκηνοθεσία του Αντρέι Ταρκόφσκι

"Νοσταλγία" (Νostalghia, 1983, 125') Μαυρόασπρο αλλά και έγχρωμο. Σενάριο των Tonino Guerra και Andrei Tarkovsky. Μουσική των Giuseppe Verdi και Ludwig van Beethoven. Φωτογραφία Giuseppe Lanci. Μοντάζ Erminia Marani και Amedeo Salfa. Σχεδιασμός παραγωγής Andrea Crisanti. Παραγωγή Manolo Bolognini, Franco Casati και Renzo Rossellini. Παίζουν: Oleg Yankovsky, Erland Josephson, Domiziana Giordano, Patrizia Terreno, Laura De Marchi, Delia Boccardo, Milena Vukotic, Raffaele Di Mario, Rate Furlan, Livio Galassi, Elena Magoia, Piero Vida.




Εγκεφαλική, συμβολιστικά ιδιόρρυθμη, η "Νοσταλγία" είναι μια κινηματογραφική σπουδή πάνω στην έννοια της πνευματικής πείνας και του ανικανοποίητου αυτής. Το αόριστο προσκυνηματικό ταξίδι του Αντρέι [τον υποδύεται ο Όλεγκ Γιανκόβσκι] και η τελική, ακατανόητη πράξη του Δομίνικου [Έρλαντ Γιόζεφσον] διακηρύττουν περίτρανα την πελώρια λαχτάρα για πνευματική ολοκλήρωση. Η τελική σκηνή, όπου το τρεμάμενο κερί φιλοξενείται κάτω από το παλτό του Αντρέι, δεν είναι παρά μια επι-φώτιση της ψυχής του μ' ένα φως πνευματικό που τον εξαγνίζει και τον λυτρώνει. Η ταινία είναι αφιερωμένη στη μνήμη της μητέρας του σκηνοθέτη και φαντάζει ως ένας θρήνος για το χαμένο παρελθόν [χαμένη πατρίδα;] και το αβέβαιο μέλλον.
http://www.mic.gr













Νοσταλγία είναι ο τίτλος κινηματογραφικού έργου του 1983, σε σκηνοθεσία του Αντρέι Ταρκόφσκι και πρωταγωνιστές τους Όλεγκ Γιανκόφσκι, Ντομιτζιάνα Τζιορντάνο και Έρλαντ Γιόσεφσον.

Ο συγγραφέας Αντρέι Γκορσακόφ σκοπεύει να γράψει την βιογραφία του Ρώσου συμπατριώτη του και ποιητή Σασνόφσκι, ο οποίος είχε ζήσει τον 18ο αιώνα και αφού είχε κάτσει στην Ιταλία για τρία χρόνια, επιστρέφοντας στην Ρωσία είχε γίνει ράκος και αυτοκτόνησε. Ο Αντρέι για να μπορέσει να καταλάβει τι ήταν αυτό που σημάδεψε την ζωή του Σασνόφσκι, αποφασίζει να επισκεφτεί την Ιταλία, τον τόπο που είχε ζήσει ο Σασνόφσκι.

Ο Αντρέι προσλαμβάνει για μεταφράστρια και ταξιδιωτική συνοδό την πολύ όμορφη Ευγενία, η οποία από την αγάπη που τρέφει για την ρωσική φιλολογία ερωτεύεται τον Αντρέι φανερά, επειδή βλέπει στον Αντρέι την προσωποποίηση της Ρωσικής λογοτεχνίας. Ο Αντρέι όμως αδιαφορεί για τα αισθήματά της, ενώ πιστεύει ότι το ενδιαφέρον της για την Ρωσική λογοτεχνία είναι απλά επιφανειακό. Με μια σειρά αλληγορικών αναπαραστάσεων του κοιμώμενου Αντρέι ο Ταρκόφσκι παρουσιάζει μια ολόφωτη νυκτερινή φύση καθώς και ηλιόλουστες βροχερές σκηνές. Η γυναίκα του Αντρέι παρηγορεί την Ευγενία, ενώ γυναίκες και κοριτσάκια σχεδόν ακίνητες παίρνουν μέρος σε σκηνές στην φθινοπωρινή ύπαιθρο την ώρα που ο ήλιος ανατέλλει.

Κατά την διάρκεια της διαμονής του ο Αντρέι γνωρίζει τον τρελό του χωριού που τον λένε Ντομένικο, και μυείται στην τραγική ιστορία της ζωής του. Παλιά ο Ντομένικο είχε απομονώσει την οικογένειά του στο σπίτι τους και τους κρατούσε φυλακισμένους για εφτά χρόνια μέχρι που οι γείτονες τους ξέχασαν εντελώς, και η αστυνομία ήλθε μια μέρα και τους απελευθέρωσε. Από τότε και μετά ο Ντομένικο που ακόμα ζει μόνος του τώρα στο ερειπωμένο πια σπίτι και στην ερειπωμένη και εγκαταλελειμμένη γειτονιά έχει έναν και μοναδικό σκοπό στην ζωή του. Θέλει να σώσει τον κόσμο περνώντας μέσα από το νερό στα ιαματικά λουτρά της Αγίας Αικατερίνης από την μια μεριά μέχρι την άλλη κρατώντας στο χέρι του ένα αναμμένο κερί χωρίς να σβήσει. Ο Ντομένικο προσπάθησε πολλές φορές, αλλά δεν τα κατάφερε, επειδή οι ντόπιοι όταν αυτός έμπαινε στο νερό, αυτοί τον έβγαζαν με το ζόρι έξω για να μην πνιγεί. Ο Αντρέι δείχνει κατανόηση για τον Ντομένικο και, αν και διστακτικά, του υπόσχεται να περάσει αυτός το κερί στην απέναντι όχθη.

Ο Αντρέι θα ξεχάσει την υπόσχεσή του μέχρι που η Ευγενία θα του τηλεφωνήσει από την Ρώμη για να του πει ότι ο Ντομένικο είναι πρωταγωνιστής ενός χάπενιγκ που διοργανώνουν οι τρελοί σε μια πλατεία της Ρώμης. Ο Ντομένικο έχει ανεβεί σε ένα άγαλμα και βγάζει λόγους φλογερούς εδώ και τρεις μέρες. Ο Ντομένικο στο τέλος της ομιλίας του αυτοπυρπολείται. Ο Αντρέι, που ήταν έτοιμος να επιστρέψει στην πατρίδα του αλλάζει αμέσως τα σχέδια και ξεκινάει για να πάει πίσω στα θερμά λουτρά. Φτάνοντας εκεί αισθάνεται εξουθενωμένος, αλλά με τις τελευταίες δυνάμεις που του απομένουν και με το αναμμένο κεράκι στο χέρι προστατεύοντας την φλόγα από τον άνεμο σαν πολύτιμο αγαθό θα περάσει μετά από πολλές προσπάθειες από την μία όχθη στην άλλη εκπληρώνοντας έτσι την υπόσχεση που είχε δώσει, αλλά και τον σκοπό του Ντομένικου.

* Το φιλμ περιέχει την προέλευση του ονόματός του.

Ήταν ένα κοριτσάκι, που πήγε να εργαστεί σαν υπηρέτρια στο Μιλάνο. Οι εργοδότες της, της απαγόρεψαν να εγκαταλείψει το σπίτι. Επειδή αυτή είχε νοσταλγήσει την οικογένεια και το χωριό της, έβαλε φωτιά στο σπίτι που δούλευε, επειδή την εμπόδιζε να επιστρέψει στην πατρίδα της.

* Η Νοσταλγία ήταν η πρώτη παραγωγή του Ταρκόφσκι έξω από την Ρωσία.
* Στο έργο απαγγέλλονται ποιήματα του Αρσένη Ταρκόφσκι, πατέρα του σκηνοθέτη Αντρέι Ταρκόφσκι.

Αν και η ταινία κατά το μεγαλύτερο μέρος της δεν έχει καθόλου μουσική, τα λίγα αποσπάσματα που συνοδεύονται από ήχους είναι συγκλονιστικά. Εκτός από τον ήχο του νερού, της βροχής και μιας ακονιστικής πέτρας, το φιλμ συνοδεύεται από την μουσική του Ντεμπισσύ, του Βάγκνερ, του Μπετόβεν, του Βέρντι καθώς επίσης και από ρωσικά λαϊκά τραγούδια. Η ένατη συμφωνία του Μπετόβεν συνοδεύει την πιο δραματική σκηνή της ταινίας.

«Νοstalghia - Song for Tarkovsky» είναι ο τίτλος του άλμπουμ του Φρανσουά Κουτουριέ (Francois Couturier)

«Από τότε, είδα όλες του τις ταινίες ξανά και ξανά... Είναι μακρόσυρτα ποιήματα, με υπνωτιστική δύναμη που εξελίσσονται αργά και διαποτίζουν το σύμπαν με πνευματικότητα»

Ταρκόφσκι

Για πόσα λάθη αχ ! να ξέρεις μετανιώνω
μέσα στα δάση από σημύδες σ`ανταμώνω,
να σ`έχω μάρτυρα σ`αυτή την περηφάνια
που ξεριζώνει της ζωής μου τα ζιζάνια
και μ`επιστρέφει σαν μωρό μέσα στο χρόνο
περνώντας μέσα από βροχή κι από τον πόνο.

Αντρέι, Αντρέι
μια φλόγα μόνο το σκοτάδι δεν το καίει.
Η λεύκα ρέει μια σκουροπράσινη
πληγή μες στο νερό.
Αντρέι,Αντρέι
ένας μουζίκος σιωπηλά τη νύχτα κλαίει
και τ`άλογο του με κρύο χνώτο
ζωγραφίζει το Χριστό.

Τώρα διακόσμηση στο θάνατο αλλάζω
ένα κλαδάκι γαλαξία μες το βάζο.
έσφαξε η μάνα μου ένα κόκορα για μένα
δαιμονισμένα τρέχαν μέσα της τρένα
κι αυτή μου σκέπαζε τα μάτια μην τρομάζω
τώρα κοιτάζω στον καθρέφτη και της μοιάζω

Αντρέι Ταρκόφσκι

Ο Αντρέι Ταρκόφσκι ή Ταρκόβσκι (Андре́й Арсе́ньевич Тарко́вский, 4 Απριλίου 1932 – 28 Δεκεμβρίου 1986) ήταν Ρώσος σκηνοθέτης και σεναριογράφος του κινηματογράφου. Θεωρείται ένας από τους σπουδαιότερους και επιδραστικότερους σκηνοθέτες την περίοδο της Σοβιετικής ένωσης καθώς και ένας από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου.

Γεννήθηκε το 1932 στην πόλη Ζαβράγιε (Zavraje), γιός του σημαντικού ποιητή Αρσένιι Ταρκόφσκι (Arseniy Tarkovsky). Σπούδασε μουσική, ζωγραφική, γλυπτική και αραβικά, ενώ για ένα διάστημα εργάστηκε ως γεωλόγος στη Σιβηρία. Το 1956 παρακολουθεί μαθήματα - για περίπου τέσσερα χρόνια - στην κινηματογραφική σχολή VGIK (Ινστιτούτο κινηματογράφου της Σοβιετικής Ένωσης), υπό τις οδηγίες του Μιχαήλ Ρομ. Στις τελικές εξετάσεις παρουσιάζει την πτυχιακή του εργασία, που αποτελεί την πρώτη του ουσιαστικά κινηματογραφική δουλειά, υπό τον τίτλο Ο βιολιστής και ο οδοστρωτήρας, διάρκειας 46 λεπτών (1960).

Η διεθνής αναγνώριση του Ταρκόφσκι ήρθε με την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία, Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν (1962), η οποία κέρδισε τρεις "Χρυσούς Λέοντες" στο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ της Βενετίας, μεταξύ των οποίων το βραβείο σκηνοθεσίας και καλύτερης ταινίας. Επόμενη κινηματογραφική ταινία του Ταρκόφσκι αποτέλεσε η επική παραγωγή Αντρέι Ρουμπλιόφ (1969), η οποία αντιμετωπίστηκε με εχθρότητα από το σοβιετικό καθεστώς, παραμένοντας μάλιστα απαγορευμένη μέχρι το 1971. Η ταινία αυτή προβλήθηκε στο φεστιβάλ των Καννών, αποκομίζοντας τελικά το βραβείο FIPRESCI.

Ο Ταρκόφσκι σκηνοθέτησε τις περισσότερες ταινίες του στη Ρωσία. Το 1983 πραγματοποιεί για πρώτη φορά γυρίσματα εκτός της Ρωσίας, στην Τοσκάνη της Ιταλίας, για τις ανάγκες της ταινίας Νοσταλγία και στη συνέχεια εγκαθίσταται μόνιμα, αρχικά στην Ιταλία και αργότερα στη Γαλλία.

Η τελευταία του ταινία Η Θυσία, γυρίστηκε στη Σουηδία το 1986 κερδίζοντας τέσσερα βραβεία στις Κάννες. Πέθανε την ίδια χρονιά στην Γαλλία από καρκίνο.

Το έργο του Ταρκόφσκι χαρακτηρίζεται από έντονα προσωπικά και μεταφυσικά στοιχεία, με επιρροές από τη λογοτεχνία και τη ζωγραφική. Αργοί ρυθμοί, εικόνες εξαιρετικής αισθητικής και σταθερά απόμακρα και μακράς διάρκειας πλάνα είναι μερικά από τα κύρια χαρακτηριστικά των ταινιών του. Σταδιακά ανέπτυξε μία προσωπική θεωρία γύρω από τον κινηματογράφο, που αποκαλείται συχνά και ως γλυπτική του χρόνου. Σύμφωνα με αυτή, ο Ταρκόφσκι πίστευε πως ένας από τους κύριους στόχους του κινηματογράφου ήταν η καταγραφή της αληθινής ανθρώπινης εμπειρίας του χρόνου.

Ο ίδιος δεν θεωρούσε τα έργα του συμβολικά, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: ''...είμαι εχθρός των συμβόλων. Είναι μια πολύ στενή έννοια από την άποψη ότι ένα σύμβολο υπάρχει με σκοπό την αποκρυπτογράφησή του. Από την άλλη πλευρά, μια καλλιτεχνική εικόνα δεν χρειάζεται αποκρυπτογράφηση, είναι ένα ισοδύναμο του κόσμου που μας περιβάλλει. Η βροχή στο Σολάρις δεν είναι σύμβολο, είναι απλά μια βροχή που στην συγκεκριμένη στιγμή έχει μια ιδιαίτερη σημασία για τον ήρωα. Δεν συμβολίζει τίποτε, απλά εκφράζει. Είναι μια καλλιτεχνική αλληλουχία εικόνων. Το σύμβολο κατ' εμέ, είναι κάτι πολύ περίπλοκο". Συχνά οι ταινίες του Ταρκόφσκι κατατάσσονται στο είδος του ποιητικού κινηματογράφου. Ο ίδιος ο Ταρκόφσκι όμως δεν αποδεχόταν ούτε αυτό το χαρακτηρισμό, που απέδιδε κυρίως σε άλλους σκηνοθέτες όπως στον Φελίνι και στον Παζολίνι.

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ

Ταινίες

• «Οι Δολοφόνοι» («Ubiitsy», 19΄, 1958), Η πρώτη φοιτητική ταινία του, βασισμένη στο ομώνυμο διήγημα του Έρνεστ Χέμινγουεϊ.
• «Δεν υπάρχει αναχώρηση σήμερα» («Segodnya uvolneniya ne budet», 45΄, 1959), δεύτερη φοιτητική ταινία.
• «Ο οδοστρωτήρας και το βιολί» («Katok i skripka», 46΄, 1960), η πτυχιακή ταινία του.
• «Τα παιδικά χρόνια του Ιβάν» («Ivanovo detstvo», 95΄, 1962), πολεμικό δράμα, βραβευμένο στη Βενετία.
• «Αντρέι Ρουμπλιόφ» («Andrei Rublyov», 205΄, 1969), βιογραφική ταινία για τον πιο διάσημο ρώσο αγιογράφο, που έζησε τον 15ο αιώνα.
• «Σολάρις» («Solyaris», 165΄, 1972), βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας του Στανισλάβ Λεμ.
• «Καθρέπτης» («Zerkalo», 108΄, 1975), ταινία με πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία.
• «Στάλκερ» («Stalker», 163΄, 1979), επιστημονικής φαντασίας, εμπνευσμένη από τη νουβέλα των αδελφών Στρουγκάτσκι «Πικ Νικ στο κράσπεδο του δρόμου».
• «Ταξίδι στο χρόνο» («Tempo di viaggio», 62΄, 1983), τηλεοπτικό ντοκιμαντέρ για την ιταλική τηλεόραση.
• «Νοσταλγία» («Nostalghia», 125΄, 1983), ένας ρώσος πανεπιστημιακός αναζητά στην Ιταλία τα ίχνη ενός συμπατριώτη του συνθέτη του 18ου αιώνα.
• «Θυσία» («Offret», 149΄, 1986), ο άνθρωπος μπροστά στην προοπτική ενός πυρηνικού ολοκαυτώματος.

Βιβλία

• «Μαρτυρολόγιο», το προσωπικό ημερολόγιο του σκηνοθέτη από το 1970 έως το 1986. (εκδόσεις «Ινδικτος», 2006)
• «Σμιλεύοντας τον χρόνο» (εκδόσεις «Νεφέλη», 1987)

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΑΡΚΟΦΣΚΙ

• «Αντρέι Ταρκόφσκι: Μια ξενάγηση στο έργο του» του Αντουάν Ντε Μπεκ. (εκδόσεις «Γκοβόστης», 1991)
• «Αντρέϊ Ταρκόφσκι» του Γιάννη Βασιλειάδη. (εκδόσεις «Αιγόκερως», 2003)
• «Ο ποιητής Αντρέι Ταρκόφσκι» του Μάκη Μωραίτη. (εκδόσεις «Καθρέφτης», 1997)
• «Ταρκόφσκι, ένας νοσταλγός του παραδείσου» του Σωτήρη Γουνελά. (εκδόσεις «Διάττων», 2002)
  
  
  
  
  
  
  Δημιουργώ τον κόσμο μου. Αυτός ο κόσμος δεν δηλώνει τίποτα ασυνήθιστο. Υπάρχει απλώς, δεν έχει καμία άλλη έννοια. Νομίζω δε πως τα σύμβολα και οι αλληγορίες ληστεύουν τον καλλιτέχνη. Ο δημιουργός πλάθει εικόνες που εκφράζουν, αποκαλύπτουν τη ζωή όπως ακριβώς είναι. Δεν πρόκειται για μύθους σαν αυτούς του Αισώπου. Ένας τέτοιος τρόπος εργασίας θα ήταν πάρα πολύ πρωτόγονος όχι μόνο για τη σύγχρονη τέχνη αλλά για την τέχνη οποιασδήποτε εποχής. Η εικόνα περιέχει ένα άπειρο εννοιών ακριβώς όπως η ζωή φέρει εντός της άπειρο εννοιών. Μια εικόνα που μεταμορφώνεται σε σύμβολο δεν μπορεί να αναλυθεί. Όταν δημιουργώ τις εικόνες μου δεν χρησιμοποιώ κανένα συμβολισμό οποιουδήποτε είδους. Θέλω να δημιουργήσω μια εικόνα, όχι ένα σύμβολο. Γι’ αυτό δεν πιστεύω στις ερμηνείες των υποτιθέμενων εννοιών των εικόνων μου. Δεν ενδιαφέρομαι για τα στενά πολιτικά ή κοινωνικά ζητήματα. Θέλω να δημιουργήσω τις εικόνες που θα άγγιζαν την ψυχή του θεατή μέχρι ενός ορισμένου βαθμού. Γι’ αυτό στις ταινίες μου λέω συγκεκριμένες και μόνο ιστορίες και όχι κάποιες άλλες.
  
  Δεν μου κάνει καμία διαφορά πώς το κοινό εισπράττει και ερμηνεύει τις ταινίες μου. Κάνω τις ταινίες με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργώ συγκεκριμένη πνευματική κατάσταση στον θεατή. Κατά συνέπεια και αφού παρακολουθήσει την ταινία δεν μπορεί να παραμείνει αμετάβλητος. Αυτό λοιπόν που σκέφτεται ο θεατής για τις ταινίες μου παραμένει ασήμαντο για μένα. Οι θεατές επιμένουν να ψάχνουν για έννοιες λες και η τέχνη μου είναι να σκαρφίζομαι γρίφους.
  
  Κανένα έργο τέχνης δεν έχει την επιθυμητή σαφήνεια. Ακούγοντας μουσική, διαβάζοντας ένα μυθιστόρημα ή ακόμα παρακολουθώντας ένα παιχνίδι όλοι αντιμετωπίζουν συχνά μέρη του έργου που δεν καταλαβαίνουν. Μία τέτοια σχέση είναι φυσιολογική προς ένα έργο τέχνης. Αλλά όταν πηγαίνουν στον κινηματογράφο – απαιτούν την πλήρη σαφήνεια, μία συνολική κατανόηση. Είμαι ενάντια στη διάκριση στην τέχνη. Δεν είναι η σαφήνεια το σημαντικό. Ο κόσμος που δημιουργείται από έναν καλλιτέχνη είναι τόσο σύνθετος όσο και ο κόσμος που τον περιβάλλει.
  
  
  
  

"Ο άνθρωπος είναι απασχολημένος να κυνηγά φαντάσματα και να προσκυνά είδωλα. Στο τέλος όλα καταλήγουν σ’ ένα, και μάλιστα απλό στοιχείο, το μόνο στο οποίο μπορεί να υπολογίζει στη ζωή του: την ικανότητα να αγαπάει. Το στοιχείο αυτό μπορεί να αναπτυχθεί μες στη ψυχή και να γίνει ο υπέρτατος παράγοντας που καθορίζει το νόημα της ζωής ενός ανθρώπου.
Έργο μου είναι να κάνω το θεατή που βλέπει τις ταινίες μου να συνειδητοποιήσει την ανάγκη του να αγαπάει και να τον αγαπούν, να καταλάβει ότι τον καλεί η ομορφιά κοντά της"
"Σμιλεύοντας τον χρόνο" του Αντρέι Ταρκόφσκι

Ελληνες ερευνητές απεκάλυψαν νέες πτυχές του μηχανισμού ανοσοαντίδρασης δείχνοντας και γιατί τα παχύσαρκα άτομα κινδυνεύουν από τη νέα γρίπη

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ
Πώς «κουρδίζεται» η ανοσία

Η φυσική ανοσία του οργανισμού είναι ένα καλοκουρδισμένο ρολόι. Ελληνες ερευνητές απεκάλυψαν νέες πτυχές του μηχανισμού ανοσοαντίδρασης δείχνοντας και γιατί τα παχύσαρκα άτομα κινδυνεύουν από τη νέα γρίπη
Δεν είναι ορατοί διά γυμνού οφθαλμού, όμως οι μικροοργανισμοί μάς συντροφεύουν από καταβολής... ανθρώπου. Αλλοι μάς είναι απαραίτητοι, άλλοι είναι ουδέτεροι και άλλοι, όπως ο ιός της γρίπης, ιδιαιτέρως επικίνδυνοι για τη ζωή και την καλή μας υγεία. Δεν είναι λοιπόν περίεργο ο ανθρώπινος οργανισμός να έχει αναπτύξει τρόπους προστασίας από αυτούς τους τελευταίους. Πρώτη γραμμή άμυνας έναντι των παθογόνων αποτελεί η φυσική ανοσία, αυτή η μη ειδική αλλά ταχύτατη αντίδραση του οργανισμού σε κάθε λοίμωξη. Εναν από τους μηχανισμούς ρύθμισης της φυσικής ανοσίας αποκάλυψε προσφάτως ομάδα ελλήνων ερευνητών του Πανεπιστημίου Κρήτης, του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και του Πανεπιστημίου Τufts στις ΗΠΑ, εξηγώντας ταυτόχρονα τους λόγους για τους οποίους κάποιοι ασθενείς οδηγούνται σε σηπτικό σοκ, αλλά και γιατί σε μεγάλο ποσοστό τα άτομα που πλήττονται και παρουσιάζουν επιπλοκές εξαιτίας της νέας γρίπης είναι παχύσαρκα.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της μελέτης κ. Χρήστο Τσατσάνη, Επίκουρο Καθηγητή Κλινική Χημείας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, στόχος της ελληνικής ερευνητικής ομάδας ήταν «η μελέτη των μηχανισμών ρύθμισης της απόκρισης και της ανοχής του συστήματος φυσικής ανοσίας στα παθογόνα».

Οπως όλες οι φυσιολογικές λειτουργίες του οργανισμού, έτσι και η φυσική ανοσία οφείλει να είναι καλά ρυθμισμένη: αν η φυσική ανοσία δεν λειτουργήσει επαρκώς και δεν αναχαιτιστούν έγκαιρα οι εισβολείς, αυτοί θα βρουν έδαφος να εγκατασταθούν και τότε η κατάσταση για τον οργανισμό θα είναι δεινή. Αλλά και μια υπεραντίδραση του οργανισμού όταν δεν είναι αναγκαίο θα είναι εξίσου κακή, καθώς στην καλύτερη περίπτωση θα σημάνει απώλεια δυνάμεων, ενώ στη χειρότερη ανάπτυξη ασθενειών. Με άλλα λόγια, αυτό που επεδίωκαν να διαλευκάνουν οι έλληνες επιστήμονες ήταν πώς πετυχαίνει ο ανθρώπινος οργανισμός να αντιμετωπίζει τις λοιμώξεις επιστρατεύοντας τη φυσική ανοσία χωρίς να υπεραντιδρά αλλά και χωρίς να ολιγωρεί.











Το «φρένο» των μακροφάγων

Κεντρικό ρόλο στη φυσική ανοσία παίζουν τα μακροφάγα κύτταρα, τα οποία εκτός από την αιματική κυκλοφορία εντοπίζονται και σε όλους σχεδόν τους ιστούς, έτοιμα να αντιμετωπίσουν κάθε εισβολέα. Οι έλληνες ερευνητές εστίασαν το ενδιαφέρον τους στη μελέτη των μακροφάγων και σύμφωνα με το άρθρο τους, το οποίο δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Ιmmunity (τεύχος 31, σελ. 230-231) με κύριους συντελεστές την Δρα Α Ανδρουλιδάκη και τον Δρα Δ. Ηλιόπουλο, αποκάλυψαν έναν νέο μηχανισμό ρύθμισης της φυσικής ανοσίας. Ειδικότερα διαπίστωσαν ότι η παρουσία ενός λοιμογόνου παράγοντα διεγείρει τα μακροφάγα τα οποία, ως γνωστόν, παράγουν μια σειρά από ουσίες που ευθύνονται για τη δημιουργία της φλεγμονώδους αντίδρασης, της πρώτης απόπειρας του οργανισμού να απομακρύνει τον εισβολέα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση η διέγερση των μακροφάγων έχει ως αποτέλεσμα την ενεργοποίηση ενός άγνωστου ως σήμερα μηχανισμού στον οποίο κυρίαρχο ρόλο παίζει μια πρωτεΐνη, η κινάση Αkt1. Αυτή με τη βοήθεια μικρών αλληλουχιών RΝΑ (ΜicroRΝΑ) ελέγχει τα γονίδια, τα οποία θα πρέπει να εκφραστούν προκειμένου να περιοριστεί η ένταση και η έκταση της φλεγμονής.

Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται από τους επιστήμονες ανοχή των μακροφάγων. Ο όρος περιγράφει την ικανότητα των μακροφάγων κυττάρων να «αποφασίζουν» πότε καί πόσο έντονα πρέπει να δράσουν και πότε να παραμείνουν αδρανή. Προφανώς η εν λόγω απόφαση οφείλει να λαμβάνεται με βάση τα χαρακτηριστικά του εισβολέα (την ποσότητα, την επιθετικότητά του κ.λπ.), αλλά και την κατάσταση του οργανισμού τη στιγμή που δέχεται επίθεση. Παραδείγματος χάριν, αν ο οργανισμός είναι ήδη σε επιστράτευση (εξαιτίας μια πρότερης λοίμωξης) και υπάρχουν οι δυνάμεις που θα εξουδετερώσουν τον νέο εισβολέα, δεν υπάρχει λόγος να ενισχυθεί επιπλέον η φλεγμονώδης αντίδραση. Αντιθέτως, υπάρχει κάθε λόγος να μη γίνει κάτι τέτοιο, το οποίο θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστρεπτικό για τον ίδιο τον οργανισμό προκαλώντας σηπτικό σοκ, κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από ανεπάρκεια οργάνων και η οποία είναι θανατηφόρα σε ποσοστά της τάξεως του 50%.



Ο ρόλος του λίπους

Μια δεύτερη μελέτη των ερευνητών που Πανεπιστημίου Κρήτης με κύριους συντελεστές την Δρα Β. Ζαχαριουδάκη και τον καθηγητή Α. Μαργιωρή, η οποία δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Journal of Ιmmunology (τεύχος 182, σελ 6444-51)αποκάλυψε ότι ο μηχανισμός ανοχής των μακροφάγων είναι άμεσα συνδεδεμένος με τα λιποκύτταρά μας! Είναι γνωστό ότι τα κύτταρα του λευκού λιπώδους ιστού εκκρίνουν έναν μεγάλο αριθμό ουσιών οι οποίες όχι μόνο εμπλέκονται στη ρύθμιση του μεταβολισμού, αλλά και στη ρύθμιση λειτουργιών του ανοσοποιητικού συστήματος. Πρωταγωνιστικό ρόλο εδώ παίζει η ορμόνη αδιπονεκτίνη, η οποία παράγεται αποκλειστικά από τα κύτταρα του λιπώδους ιστού και η οποία φρενάρει την τάση των μακροφάγων να αναπτύξουν φλεγμονώδη αντίδραση. Με άλλα λόγια, το πόσο έντονη φλεγμονώδη αντίδραση θα αναπτύξουν τα μακροφάγα το ορίζει, μεταξύ άλλων, και η αδιπονεκτίνη, μέσω ενός μηχανισμού, τις λεπτομέρειες του οποίου αποκάλυψε η ελληνική ερευνητική ομάδα.

Τι σημαίνουν όμως όλα τα παραπάνω για μας;«Με δεδομένο ότι τα λεπτά άτομα έχουν αυξημένα ποσά αδιπονεκτίνης στο αίμα τους, ενώ στα παχύσαρκα άτομα τα επίπεδά της είναι μειωμένα,αντιλαμβανόμαστε ότι στα παχύσαρκα άτομα δεν επιτυγχάνεται καλή ρύθμιση της ανοχής των μακροφάγων»εξηγεί ο κ. Τσατσάνης. Ετσι, όταν τα παχύσαρκα άτομα πάσχουν από κάποια λοίμωξη τα μακροφάγα τους αντιδρούν εντονότερα, αυξάνοντας τις πιθανότητες για τυχός επιπλοκές.



Πάχος και γρίπη

Τα ευρήματα των ελλήνων επιστημόνων συνάδουν με τις στατιστικές που θέλουν τα παχύσαρκα άτομα αφενός να είναι περισσότερο ευάλωτα στον ιό τηε γρίπης Η1Ν1 και αφετέρου, όταν νοσηλεύονται προσβεβλημένα από αυτόν, να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο θανάτου από τις επιπλοκές της νόσου. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ανάλυση των στοιχείων του Εθνικού Κέντρου Επιχειρήσεων Υγείας του υπουργείου Υγείας έδειξε πως σε ποσοστό 44% οι ασθενείς που παρουσίασαν πνευμονία από τον ιό της νέας γρίπης ήταν παχύσαρκοι και υπέρβαροι. Ή, ακόμη, σύμφωνα με πρόσφατη ανακοίνωση ερευνητών του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, σε ποσοστό 58% οι ασθενείς που νοσηλεύθηκαν με τη νέα γρίπη στην Πολιτεία της Καλιφόρνιας ήταν παχύσαρκοι, ενώ, σύμφωνα με πρότερη μελέτη, από τα 10 πρώτα περιστατικά που νοσηλεύθηκαν στην Πολιτεία του Μίσιγκαν, 9 ήταν παχύσαρκοι (7 από αυτούς ενέπιπταν στην κατηγορία των νοσηρά παχύσαρκων). Αξίζει δε να σημειωθεί ότι οι τρεις θάνατοι που σημειώθηκαν εκεί αφορούσαν παχύσαρκα άτομα.

Θα μπορούσαμε άραγε να ελπίσουμε ότι τα ευρήματα των ελλήνων επιστημόνων θα σημάνουν την αρχή για την πρόληψη των επιπλοκών από τις λοιμώξεις σε παχύσαρκα άτομα; Ο χρόνος θα δείξει. Ως τότε όμως, φαίνεται πως η διατήρηση ενός κανονικού βάρους είναι ο καλύτερος τρόπος άμυνας και από τη γρίπη.

ΤΗΣ ΙΩΑΝΝΑΣ ΣΟΥΦΛΕΡΗ | Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2009

Το στρες μειώνει την ανοσοποιητική αντίδραση του οργανισμού

Oι τραυματικές και αγχογόνες εμπειρίες από πολύ νωρίς στη ζωή μπορούν να «αναπρογραμματίσουν» γονιδιακά τη συμπεριφορά των ενηλίκων..

Το στρες νωρίς στη ζωή αλλάζει τα γονίδια και έτσι δημιουργεί προβλήματα συμπεριφοράς

Μια τραυματική εμπειρία και γενικότερα το στρες νωρίς στη ζωή μπορεί να προκαλέσουν αλλαγές στα γονίδια και έτσι να οδηγήσουν σε προβλήματα συμπεριφοράς στο μέλλον, σύμφωνα με μια νέα γερμανική επιστημονική έρευνα, η οποία βασίστηκε σε πειράματα σε ποντίκια.
Η μελέτη, υπό τον Κρίστοφερ Μουργκατρόιντ του Ινστιτούτου Ψυχιατρικής Μαξ Πλανκ του Μονάχου, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Nature Neuroscience», σύμφωνα με το BBC.
Οι επιστήμονες μελέτησαν τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του όψιμου άγχους στις ζωές των ποντικιών και διαπίστωσαν ότι τα στρεσαρισμένα πειραματόζωα παρήγαγαν αυξημένες ορμόνες που οδηγούσαν σε αλλαγές στην έκφραση των γονιδίων τους, κάτι που με τη σειρά της προκαλούσε μεταβολές στη συμπεριφορά τους στη διάρκεια της μετέπειτα ζωής τους.
Η έρευνα ανέλυσε με λεπτομέρεια, σε μοριακό επίπεδο, πώς ακριβώς οι τραυματικές και αγχογόνες εμπειρίες από πολύ νωρίς στη ζωή μπορούν να «αναπρογραμματίσουν» γονιδιακά τη συμπεριφορά των ενηλίκων, ρίχνοντας έτσι φως στο βιοχημικό μηχανισμό με βάση τον οποίο το στρες και το ψυχικό τραύμα μπορεί να προκαλέσουν μια σειρά από ψυχολογικά και νοητικά προβλήματα αργότερα.
Μεταξύ άλλων, οι ερευνητές διαχώρισαν τα νεογέννητα ποντίκια από τις μητέρες τους επί τρεις ώρες την ημέρα για διάστημα δέκα ημερών, ώστε αυτά να αισθανθούν εγκαταλειμμένα. Όπως διαπιστώθηκε στη συνέχεια, τα ζώα αυτά έδειξαν μικρότερη ικανότητα να τα βγάζουν πέρα με δύσκολες καταστάσεις στη ζωή τους και είχαν χειρότερη μνήμη.
Οι αλλαγές αυτές στη συμπεριφορά τους ήσαν «επιγενετικού» χαρακτήρα, δηλαδή προήλθαν από τις αλλαγές στο DNA τους. Οι αλλαγές κυρίως οφείλονταν στις επιπτώσεις του άγχους στο γονίδιο που ρυθμίζει την ορμόνη του στρες βασοπρεσίνη, με συνέπεια να παράγονται μεγαλύτερες ποσότητες από αυτήν αργότερα
στη ζωή.
Τα ανώτερα από το φυσιολογικό επίπεδα της βασοπρεσίνης ήσαν η βασική αιτία για τα κατοπινά προβλήματα συμπεριφοράς και μνήμης των πειραματόζωων. Όταν τα τελευταία έπαιρναν ένα φάρμακο που μπλοκάρει την παραγωγή αυξημένης βασοπρεσίνης, η συμπεριφορά και η μνήμη τους επέστρεφε στο φυσιολογικό.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι μια ανάλογη διαδικασία λαμβάνει χώρα και στους ανθρώπους, οι οποίοι νωρίς στη ζωή τους υπέστησαν κάποια τραυματική ψυχική εμπειρία (κακοποίηση, εγκατάλειψη κ.α.) ή που έζησαν σε καθεστώς μεγάλου στρες, με συνέπεια αργότερα να αναπτύξουν κατάθλιψη ή άλλα προβλήματα.

http://www.nature.com/neuro/journal/vaop/ncurrent/abs/nn.2436.html

Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2009
http://www.tovima.gr