Κυριακή, 29 Νοεμβρίου 2009

Η λογοτεχνία έχει έναν πολύ πιο δύσκολο και υψηλό στόχο: ν' αλλάξει εμάς Αλάα Αλ-Ασουάνι






Αλάα Αλ-Ασουάνι

Το γράψιμο είναι μια πράξη ενάντια στον φόβο

Της ΠΟΠΗΣ ΜΟΥΣΟΥΡΑΚΗ

Το πρώτο του βιβλίο, «Το Μέγαρο Γιακουμπιάν» (εκδόσεις Πόλις, 2007, μετάφραση Αχιλλέα Κυριακίδη) είχε σπάσει κάθε ιστορικό ρεκόρ πωλήσεων στον αραβικό κόσμο, έκανε μια διθυραμβική πορεία στο εξωτερικό κι αποθεώθηκε από τον παγκόσμιο Τύπο. Κανείς λοιπόν δεν περίμενε ότι ο παράξενος αυτός οδοντίατρος από το Κάιρο, με το δαιμονικό ταλέντο, θα επαναλάμβανε τόσο γρήγορα το θαύμα.

Κι όμως, το νέο του βιβλίο, το «Σικάγο», που θα κυκλοφορήσει εντός των ημερών από τις εκδόσεις «Πατάκη» σε μετάφραση της Κλαίρης Σωτηριάδου, κατάφερε από τις πρώτες κιόλας μέρες της κυκλοφορίας του να ξεπεράσει κάθε φαντασία και να σπάσει ακόμα και το προηγούμενο ρεκόρ.

Ο Αλάα Αλ-Ασουάνι φαίνεται να κουβαλά το μαγικό λυχνάρι της έμπνευσης. Εκπληκτικός τεχνίτης της αφηγηματικής τέχνης, με χαρακτήρες που σφύζουν από ζωντάνια, με τις μεγάλες συγκρούσεις και τα ανθρώπινα πάθη να διυλίζονται πανέξυπνα κάτω από την πένα του, ξέρει σίγουρα πώς να κρατά μαγεμένο τον αναγνώστη μέχρι την τελευταία σελίδα.

Στο «Σικάγο» διασταυρώνονται δύο διαφορετικοί κόσμοι κι αναμετρούν τις αδυναμίες, τους φόβους, τους κεκτημένους κώδικες και τις ιδιαιτερότητές τους. Στην πανεπιστημιακή Σχολή Ιατρικής του Ιλινόις, ένα γοητευτικό μωσαϊκό χαρακτήρων από την Αίγυπτο και την Αμερική θα ταιριάξει από την αρχή τα ψηφία της ταυτότητάς του, για να χωρέσουν και την «άλλη» πραγματικότητα. Ωστόσο, ο Αλ-Ασουάνι κατορθώνει να μετατρέψει ένα τέτοιο δύσβατο εγχείρημα στην πιο μεθυστική ιστορία, με την εκπληκτική ζωντάνια των χαρακτήρων του και τα σπαρταριστά στιγμιότυπα της καθημερινότητάς τους.

Τι σας παρακίνησε να τοποθετήσετε την ιστορία σας στο Σικάγο αυτή τη φορά;

«Οι πρώτοι σπόροι γι' αυτό το βιβλίο βρίσκονται μέσα στα προσωπικά μου βιώματα. Ημουν φοιτητής Οδοντιατρικής στο Σικάγο τη δεκαετία του '80, κι είναι ένας τόπος που γνωρίζω καλά, είναι κομμάτι της ζωής μου. Δεν θα ξεχάσω ποτέ ότι την πρώτη μέρα που έφτασα στο πανεπιστήμιο, το πρώτο πράγμα που αντίκρισα από το παράθυρό μου ήτανε δύο Αφροαμερικανοί σε άθλια κατάσταση να ψάχνουν στα σκουπίδια για να φάνε. Ηταν μια εικόνα που με αιφνιδίασε, σχεδόν με σόκαρε, μια εικόνα που ταίριαζε σε χώρα του Τρίτου Κόσμου κι όχι στην Αμερική, όπως την είχα τότε στο μυαλό μου. Τα ερεθίσματα γύρω μου ήτανε τόσο οξυμένα, τόσο ορμητικά, που από τότε ακόμα σκεφτόμουν πως θ' αποτελούσαν εξαιρετικό υλικό για ένα βιβλίο κάποια στιγμή στο μέλλον. Κρατούσα λοιπόν τα μάτια μου ανοιχτά να ρουφήξω όσο μπορούσα περισσότερο απ' ό,τι συνέβαινε γύρω μου, να καταγράψω μέσα μου τις δονήσεις και τα ερωτήματα εκείνης της εμπειρίας».

Νιώθατε όπως οι ήρωές σας στο βιβλίο, εκείνα τα χρόνια;

«Ναι, βέβαια, ένιωθα την ίδια νοσταλγία για την Αίγυπτο, το ίδιο σάστισμα μπροστά σε μια διαφορετική κουλτούρα, την ίδια αμηχανία κι επιφυλακτικότητα μέχρι ν' αποκρυπτογραφήσω τον νέο τόπο. Ακόμα και το γεγονός πως θα ζούσα εκεί μόνο για λίγα χρόνια, δεν με παρηγορούσε ιδιαίτερα. Ομως οι ήρωές μου δεν είναι αντίγραφα, ούτε δικά μου ούτε κανενός άλλου. Μπορεί να παίρνω την πρώτη ύλη από τα δικά μου βιώματα, αλλά από κει και πέρα είναι αυθύπαρκτοι κι αυτόνομοι ν' ακολουθήσουν τον δικό τους δρόμο».

Στο βιβλίο καταπιάνεστε με πολλά δυνατά θέματα ταυτόχρονα, όπως η θέση της γυναίκας στον αραβικό κόσμο, η κατάσταση των θρησκευτικών μειονοτήτων, τα αγκάθια ενός ανελεύθερου καθεστώτος. Δεν σας φόβισε το βάρος τους;

«Δεν ξεκινάω ποτέ ένα βιβλίο με βάση τα θέματα που θα 'θελα να καταπιαστώ. Ξεκινάω πάντα με τους χαρακτήρες. Θεωρώ ένα μυθιστόρημα γεμάτο ζωή και ανθρώπους, που είναι σαν κι εμάς, πολύ πιο ουσιαστικό και σημαντικό. Κατά συνέπεια, η μεγάλη πρόκληση για έναν συγγραφέα είναι, κατά τη γνώμη μου, να δημιουργήσει αληθινούς χαρακτήρες, που πείθουν, που τους νιώθεις ν' αναπνέουν ολοζώντανοι. Φυσικά και θα ξετυλίξεις τα θέματα που σε απασχολούν, όπως τα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα, αλλά αυτό θα γίνει μέσα από τους χαρακτήρες. Οταν καταφέρεις να ταυτιστεί ο αναγνώστης μαζί τους, ν' αναγνωρίσει τον εαυτό του στις σκέψεις και την καθημερινότητά τους, να τους νιώσει οικείους, τότε θ' ασχοληθεί πραγματικά και με τα ερωτήματα που θέτουν».

Οι ήρωές σας στο «Σικάγο», αν και λαχταρούν την αλλαγή στη ζωή τους, εν τούτοις φαίνεται να μην καταφέρνουν να προσαρμοστούν σε μια νέα πραγματικότητα, στην Αμερική. Ποιοι είναι οι λόγοι, κατά τη γνώμη σας;

«Οι Αιγύπτιοι δεν είναι λαός συνηθισμένος στη μετανάστευση. Μεταναστεύουν μόνον εάν είναι απόλυτα αναγκασμένοι να το κάνουν. Σκεφτείτε πως ένας λαός με 7.000 χρόνια Ιστορίας ήρθε για πρώτη φορά σ' επαφή με το θέμα της μετανάστευσης μόλις πριν από τριάντα ή σαράντα χρόνια. Η ιδέα της μετανάστευσης είναι παντελώς ξένη με την αιγυπτιακή φύση και νοοτροπία. Σ' όλη την πορεία της Ιστορίας μας ήμασταν συνηθισμένοι να είμαστε σφιχτά ο ένας δίπλα στον άλλο. Επομένως, ένας Αιγύπτιος μετανάστης, ακόμα κι αν έχει τεράστια επαγγελματική επιτυχία σε μια άλλη χώρα και καλύτερες συνθήκες ζωής, περνάει πάντα μια εσωτερική διαδικασία "δράματος". Πόσω μάλλον όταν είναι αναγκασμένος να το κάνει γιατί δεν έχει τα βασικά ανθρώπινα στάνταρντ ζωής στη χώρα του».

Πόσο μπορεί να βοηθήσει η λογοτεχνία για να επιτευχθούν αυτά τα ανθρώπινα στάνταρντ, για να αλλάξει μια νοοτροπία ή ένα καθεστώς;

«Η λογοτεχνία δεν μπορεί ν' αλλάξει ένα καθεστώς -όποιος θέλει ν' αλλάξει ένα καθεστώς πρέπει να το κάνει μέσα από την πολιτική δράση ή τον πολιτικό λόγο. Πολύ περισσότερο, δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε τη λογοτεχνία για όποιου είδους πολιτικά απωθημένα ή οράματα. Η λογοτεχνία έχει έναν πολύ πιο δύσκολο και υψηλό στόχο: ν' αλλάξει εμάς. Να μας κάνει πιο δίκαιους, πιο ανεκτικούς, με μεγαλύτερη κατανόηση προς τους άλλους, με βαθύτερη γνώση της ίδιας μας της ψυχής. Οταν σε συνεπαίρνει ένα βιβλίο, που ωθεί το πνεύμα σου να φτάσει μακρύτερα, δεν είσαι ακριβώς ο ίδιος άνθρωπος στο τέλος με τον άνθρωπο που το ξεκίνησε. Μια μικρή, μαγική, έστω και ανεπαίσθητη, αλλαγή έχει γίνει μέσα σου».

Ειδικά για τη θέση της γυναίκας σήμερα στις αραβικές χώρες, ένα θέμα που αναδεικνύετε με ιδιαίτερη ευαισθησία στο βιβλίο σας, βλέπετε να υπάρχει κάποια αλλαγή;

«Σε μια δικτατορία υποφέρουν οι πάντες και κάποιες ομάδες υποφέρουν διπλά. Ομως δεν μπορείς να λύσεις το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες αν δεν λύσεις πρώτα το πρόβλημα που έχει όλος ο αιγυπτιακός λαός κάτω από ένα ανελεύθερο καθεστώς».

Πού πιστεύετε ότι οφείλεται η τεράστια απήχηση που έχουν τα βιβλία σας, όχι μόνον στον αραβικό κόσμο αλλά και σε χώρες που θεωρούνται απόρθητες σ' ό,τι αφορά την ξενόγλωσση λογοτεχνία, όπως η Αγγλία και η Αμερική;

«Πιστεύω πως δεν έχει να κάνει με το πόσο σπουδαία και μεγάλα θέματα αναπτύσσει ένας συγγραφέας, αλλά με το πόσο ζωντανή παρουσιάζει την ανθρώπινη εμπειρία. Ο συγγραφέας, οφείλει να ισορροπήσει πάνω σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη θεματική και να διατηρήσει τους ήρωές του τόσο πραγματικούς και ατόφιους που ο κάθε αναγνώστης να βρίσκει κάτι από τον εαυτό του. Ειδικά στο "Σικάγο", η παρουσία χαρακτήρων από διαφορετικούς χώρους και κουλτούρες που προσπαθούν να ζήσουν και να δημιουργήσουν μαζί, λειτούργησε πολύ ενθαρρυντικά, πιστεύω, στους αναγνώστες της Δύσης. Η ευχαρίστηση της ανάγνωσης, που δεν κάνει βέβαια εκπτώσεις στην ποιότητα, πιστεύω ότι είναι το σημαντικότερο απ' όλα, το κλειδί. Αν το κατορθώσεις αυτό, μπορείς να διασχίσεις κάθε είδους όρια και σύνορα και να μιλήσεις στον κάθε αναγνώστη».

Το γεγονός ότι πρώτη φορά στην αραβική λογοτεχνία ένας συγγραφέας εκφράζεται τόσο ανοιχτά και θαρραλέα για πολιτικά και σεξουαλικά θέματα, δεν είναι επίσης ένας σημαντικός παράγοντας; Είναι μια αποφασιστική τομή που ξαφνιάζει, σε σχέση με την πιο διακριτική γραφή που είχαμε γνωρίσει μέχρι τώρα στην αραβική λογοτεχνία - ειδικά ο αραβικός κόσμος θα πρέπει να διψούσε για ένα βιβλίο που να λέει τα πράγματα με τ' όνομά τους.

«Σας ευχαριστώ ιδιαίτερα γι' αυτή την παρατήρηση. Αυτό που μπορώ να πω είναι πως όταν φοβάμαι να πω τα πράγματα όπως είναι, τότε δεν είμαι συγγραφέας. Δεν εννοώ πως είμαι θαρραλέος από τη φύση μου, εννοώ πως για μένα το γράψιμο είναι η καθαυτό πράξη ενάντια στο φόβο. Οσο για το αν διψούσαν οι Αραβες αναγνώστες για κάτι τέτοιο, δεν μπορώ να το πω, γιατί υπάρχει εξαιρετικά πλούσια λογοτεχνία στον αραβικό κόσμο, πολύ δυνατά βιβλία και εκπληκτικοί συγγραφείς».

Γιατί αυτή η πλούσια λογοτεχνία, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, παραμένει άγνωστη στη Δύση; Πού είναι το πρόβλημα;

«Υπάρχει τεράστιο πρόβλημα σε ό,τι αφορά τη μετάφραση. Η αραβική λογοτεχνία δεν έχει παρουσιαστεί μέχρι τώρα στη Δύση, όπως θα 'πρεπε, μ' όλο τον πλούτο και τις διαστάσεις της. Και δεν εννοώ μόνο τη σύγχρονη λογοτεχνία, αλλά πολύ περισσότερο την κλασική, μια λογοτεχνία εκπληκτικής δύναμης και ομορφιάς. Δυστυχώς, αυτοί που έχουν την αρμοδιότητα να μεταφράζουν δεν κρίνουν πάντα αντικειμενικά, με βάση μόνο τα λογοτεχνικά κριτήρια, κάποιοι κρίνουν με βάση άλλες παραμέτρους, που δεν έχουν σχέση με την τέχνη. Είμαστε σε μια εποχή που η λογοτεχνία αυτή καθαυτή δεν είναι το πιο σημαντικό πράγμα, μπαίνουν στη μέση άλλα κριτήρια, πολιτικά, κοινωνικά... αν καταλαβαίνετε τι εννοώ...».

Η πολιτική αρθρογραφία μου ενοχλεί περισσότερο από τα βιβλία μου

Το γεγονός ότι στο βιβλίο σκιαγραφείτε ξεκάθαρα τον πρόεδρο της Αιγύπτου με όχι πολύ κολακευτικό τρόπο, αλλά και το ότι είστε μέλος της οργάνωσης Kefaya, με έντονο πολιτικό λόγο, σας έχει δημιουργήσει προβλήματα με τις επίσημες αρχές;

«Αρθρογραφώ έντονα για τη δημοκρατία, έχω δική μου στήλη όπου εκφράζομαι πολιτικά, κι αυτό ενοχλεί πολύ περισσότερο την κυβέρνηση απ' ό,τι τα βιβλία μου. Οι κυβερνήσεις που δεν είναι δημοκρατικές, δεν ασχολούνται ιδιαίτερα με τη λογοτεχνία. Φυσικά δεν με συμπαθούνε αλλά δεν μου έχουν δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα μέχρι στιγμής. Οι όποιοι μπελάδες μου είναι τουλάχιστον ασήμαντοι σε σχέση με τις καταστάσεις που είχαν ν' αντιμετωπίσουν αρκετοί φίλοι μου, που φυλακίστηκαν ή και βασανίστηκαν ακόμη».

Απογοήτευση ο Ομπάμα

Σε άρθρο σας στους «New York Times» εκφράσατε την απογοήτευση του αραβικού κόσμου από τον Ομπάμα. Τι αλλαγές ελπίζατε ότι θα έφερνε;

«Ο Ομπάμα προέρχεται από μια κοινωνική ομάδα που γνώρισε την καταπίεση και το άδικο. Σαν φιγούρα ενέπνευσε, νομίζω, όλο τον κόσμο κι όχι μόνο τον αραβικό. Αλλά ειδικότερα εμείς οι Αραβες προσδοκούσαμε περισσότερη δικαιοσύνη σε ό,τι αφορά την αραβο-ισραηλινή διαμάχη. Κάτι τέτοιο τελικά δεν συνέβη, μάλλον το αντίθετο: η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ δεν έχει αλλάξει καθόλου σε σχέση με πριν, τουλάχιστον μέχρι τώρα».

Τι πιστεύετε ότι τον κάνει απρόθυμο να δώσει μια δικαιότερη λύση;

«Η εξωτερική πολιτική της Αμερικής κατευθύνεται σε μεγάλο βαθμό από τα ισχυρά λόμπι. Ο Ομπάμα, εξαιρετικά έξυπνος, γνωρίζει πως αν σπρώξει τα πράγματα πέρα από κάποιο όριο, θα αποβεί καταστροφικό για την καριέρα του».
http://www.enet.gr/?i=news.el.texnes&id=106397
Ελευθεροτυπία, Σάββατο 28 Νοεμβρίου 2009




















13 σχόλια:

mareld είπε...

— Είπατε στην εκδήλωση ότι «η λογοτεχνία μάς μαθαίνει να κατανοούμε και να συγχωρούμε». Πώς μπορούμε να κατανοήσουμε και να συγχωρήσουμε ό,τι είναι αρνητικό;

— Η λογοτεχνία δεν δικάζει, δεν κρίνει. Παράδειγμα ο Ντοστογιέφσκι, ο οποίος έγραψε μυθιστορήματα για τους εγκληματίες. Ηταν ακτιβιστής εναντίον του βασιλιά, καταδικάστηκε γι’ αυτό και τον έστειλαν εξορία στη Σιβηρία, μαζί με τους εγκληματίες. Αλλά εκείνος έγραψε ένα από τα ωραιότερα μυθιστορήματα στην ιστορία της λογοτεχνίας, «Αναμνήσεις από το σπίτι των πεθαμένων». Οι ήρωές του ήταν παραβατικοί χαρακτήρες, αλλά έδειξε πως ακόμα και αυτοί είχαν ανθρώπινη πλευρά. Και αυτός είναι ο ρόλος της λογοτεχνίας: να αποτυπώνει αυτήν τη διάσταση όλων των ζωντανών πλασμάτων.

mareld είπε...

— Μερικοί φίλοι που πηγαίνουν στην Αίγυπτο διαπιστώνουν ότι κάθε φορά αυξάνονται οι γυναίκες που φορούν μαντίλα. Πιστεύετε ότι αυτή η διαδρομή είναι ανεπίστρεπτη;

— Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί, γιατί τα πράγματα δεν είναι πάντα όπως φαίνονται. Θα δείτε πολλές κοπέλες με μαντίλες να ερωτοτροπούν στις όχθες του Νείλου. Η ζωή είναι πολύ πιο δυνατή από οποιονδήποτε περιορισμό. Σήμερα υπάρχει μια σύγκρουση: από τη μια υπάρχει η αιγυπτιακή ερμηνεία του Ισλάμ, που είναι πάρα πολύ ανεκτική και ανοικτή στις αλλαγές και πολύ φιλελεύθερη (και γι’ αυτό η Αίγυπτος υπήρξε κοσμοπολίτικη για τόσο μεγάλο διάστημα). Από την άλλη πλευρά, υπάρχει η ερμηνεία των Ουαχάμπι για το Ισλάμ, που είναι συντηρητική και πολύ διαφορετική από τη δική μας, παρότι αναφερόμαστε στην ίδια θρησκεία. Η αιγυπτιακή νοοτροπία χαρακτηρίζεται από την ανεκτικότητα, ενώ οι Ουαχάμπι έχουν πολύ αυστηρή στάση. Μέσα σ’ αυτήν τη σύγκρουση βρίσκομαι τόσο εγώ ο ίδιος όσο και τα έργα μου, τα γραπτά μου. Τα μυθιστορήματά μου αρέσουν στους Αιγύπτιους, με εξαίρεση εκείνους που επιλέγουν τη συντηρητική ερμηνεία του Κορανίου. Αυτοί τα κατηγορούν γιατί γράφω για το σεξ, για τον έρωτα, για τη γυναίκα που ερωτεύεται. Ομως αυτοί δεν αγαπούν τη λογοτεχνία στο σύνολό της, όχι μόνο τη δική μου. Αλλά αν σκεφτούμε ότι το βιβλίο μου στην Αίγυπτο έγινε μπεστ σέλερ, αυτό σημαίνει ότι η πρώτη οπτική είναι επικρατέστερη της δεύτερης.

mareld είπε...

Αλάα Αλ-Ασουάνι, Το Μέγαρο Γιακουμπιάν



Το μέγαρο Γιακουμπιάν είναι ένα δεκαώροφο ιστορικό οικοδόμημα χτισμένο το 1934 στο Κάιρο από τον εκατομμυριούχο Γιακουμπιάν, που αρχικά κατοικήθηκε από την αφρόκρεμα της αιγυπτιακής κοινωνίας. Στην τεράστια ταράτσα του κτηρίου κατασκευάστηκαν πενήντα πολύ μικρά δωμάτια που αντιστοιχούσαν ως αποθήκες ή χώροι πολλαπλών χρήσεων για καθένα από τα διαμερίσματα του κυρίως κτηρίου. Μετά την επανάσταση όμως του 1952 (Μουχάμπαντ Ναγκίμπ) και το καθεστώς του Νάσερ (1954), η λειτουργικότητα αυτών των δωμάτων άλλαξε, όπως άλλαξε και μετά τις μεταρρυθμίσεις του Σαντάτ. Άνθρωποι από κάθε κοινωνικό στρώμα, κυρίως φτωχοί ή επαρχιώτες άρχισαν να εγκαθίστανται στα κελλιά αυτά, σχηματίζοντας μια μικρή κοινωνία, μια λαϊκή γειτονιά.

Αυτήν την κοινωνία περιγράφει με πραγματική μαεστρία ο συγγραφέας (οδοντίατρος κατά τ’ άλλα, του οποίου παρεμπιπτόντως το πρώτο οδοντιατρείο ήταν στο μέγαρο Γιακουμπιάν), μεταφέροντας το πνεύμα της λαϊκής Αιγύπτου κι εστιάζοντας σε κάποιους χαρακτηριστικούς «τύπους» και την πορεία τους. Ένα βιβλίο που μου θύμισε το «10» του Μ. Καραγάτση, (όπως αναφέρεται στο οπισθόφυλλο, και το είδα εκ των υστέρων) όχι μόνο λόγω της θεματολογίας του (είναι καθαρά μια κοινωνική «τομή» στην Αίγυπτο των μεγάλων αλλαγών) αλλά και της λογοτεχνικότητάς του· το ύφος είναι πυκνό, μεστό, διεισδυτικό.

mareld είπε...

Ο συγγραφέας παρατηρεί χωρίς προκαταλήψεις, με μια ρεαλιστική ματιά, όλες τις πτυχές της ανθρώπινης ιδιοσυγκρασίας, τις αδυναμίες, τα πάθη, τις μικρότητες αλλά και το μεγαλείο «σπουδαίων» και ασήμαντων ανθρώπων. Κι ΑΥΤΟ ήταν κυρίως το στοιχείο που μου θύμισε τον Καραγάτση, είχε δε πολύ ενδιαφέρον η ματιά αυτή ν’ αντικρίζει τις αντιθέσεις του μουσουλμανικού κόσμου.

Σ’ αυτό το κοινωνικό βασικά μυθιστόρημα, πάντως, δε λείπει η ευαισθησία και η λυρική απόδοση συναισθημάτων, όπως:

(σελ. 25):

Όσο για τις γυναίκες, όποια κι αν είναι η ευλαβικότητα και η σεμνότητά τους, όλες λατρεύουν το σεξ και ψιθυρίζουν η μια στην άλλη μυστικά του κρεβατιού, ξεσπώντας, όταν είναι μόνες, σε γέλια που είναι αθώα ή, καμιά φορά, ξεδιάντροπα. Δεν αγαπούν το σεξ, μόνο και μόνο για να ικανοποιήσουν την όρεξή του, αλλά και γιατί το σεξ και η πιεστική ανάγκη που εκφράζουν γι’΄αυτό οι άντρες τους, τις κάνουν να αισθάνονται πως, παρά τη μιζέρια και τη στερημένη τους ζωή, εξακολουθούν να είναι γυναίκες, ωραίες γυναίκες, και να τις λαχταρούν (…) Θα χρειαζόταν ένας πριοκισμένος ζωγράφος για ν’ αποδώσει την έκφραση στο πρόσωπο μιας γυναίκας της ταράτσας, Παρασκευή πρωί, όταν ο άντρας της έχει κατεβεί για την προσευχή, κι εκείνη, αφού ξεπλύνει τα ίχνη του έρωτα, βγαίνει στην ταράτσα για ν’ απλώσει τα σεντόνια που έχει καθαρίσει- εκείνη τη στιγμή, με τα βρεγμένα της μαλλιά, το αστραφτερό της δέρμα και τη γαλήνια έκφραση στο πρόσωπό της, μοιάζει με τριαντάφυλλο που, νοτισμένο από την πρωινή δροσιά, έχει μόλις αγγίξει την τελειότητα.
Παπαγγελή Χριστίνα

mareld είπε...

Κατά τη γνώμη μου, ο πιο σημαντικός ήρωας είναι ο Τάχα: νέος αγνός και φιλόδοξος, προσπάθησε να μπει στη Σχολή της Αστυνομίας αλλά δε έγινε δεκτός μόνο και μόνο γιατί ήταν γιος θυρωρού. Ο Τάχα διαμαρτυρήθηκε εγγράφως και το πλήρωσε ακριβά: στη σχολή οικονομικών όπου γράφτηκε, η αντικαθεστωτική του δράση ήταν η αφορμή να τον συλλάβουν και να τον βασανίσουν ανελέητα. Το μίσος που γεννήθηκε τον έστρεψε στην εκδίκηση, που την αναζήτησε στη στράτευσή του σε ομάδα φονταμενταλιστών, στον ιερό πόλεμο (τζιχάντ). Με αφορμή τη μεταστροφή του Τάχα ο συγγραφέας βρίσκει ευκαιρία να αποδώσει το πνεύμα του μουσουλμανισμού, του καθαρά θρησκευτικού στοιχείου, που κερδίζει σιγά σιγά τις καρδιές και οδηγεί τους οπαδούς στην αυτοθυσία. Βρήκα αριστουργηματικό τον τρόπο με τον οποίο αποδόθηκε όλη αυτή η μεταλλαγή του Τάχα, που αποτελεί ίσως και την μεταλλαγή όλης της αιγυπτιακής κοινωνίας, όπου η σύγκρουση μεταξύ του προοδευτικού, εξευρωπαϊστικού στοιχείου και του ακραίου θρησκευτικού πρέπει κι εδώ ν’ άφησε βαθιά τα ίχνη της.

(σελ. 121):

Για πρώτη του φορά κατάλαβε ότι η αιγυπτιακή κοινωνία όχι μόνο βρισκόταν ακόμα στην Εποχή της Άγνοιας (η σημείωση του βιβλίου: πριν τον εξισλαμισμό της), αλλά δεν ήταν καν ισλαμική, γι’ αυτό ο ηγέτης της εμπόδιζε την εφαρμογή των νόμων του θεού που οι εντολές του καταστρατηγούνταν απροκάλυπτα, το δε Κράτος επέτρεπε το αλκοόλ, τη συνουσία και την τοκογλυφία.
Παπαγγελή Χριστίνα

mareld είπε...

(σελ. 149):

Όσοι γνώριζαν το Τάχα αλ- Σάζι από παλιά, μπορεί να δυσκολευτούν να τον αναγνωρίσουν τώρα. Έχει αλλάξει τελείως, θαρρείς και αντάλλαξε τον παλιό του εαυτό μ’ έναν άλλον καινούργιο. Δεν είναι μόνο το ισλαμικό ένδυμα που έχει υιοθετήσει αντί για τα δυτικά ρούχα, ούτε τα γένια του που τα΄ χει αφήσει να μακρύνουν, κλπ. (…) Όλα αυτά είναι αλλαγές στην εμφάνιση. Μέσα του, όμως, κάτι καινούργιο πνέει, κάτι ισχυρό και παράφορο. Αλλιώς, βαδίζει τώρα, αλλιώς κάθεται, αλλιώς μιλάει στους ενοίκους της πολυκατοικίας. Πάνε πια η συστολή και η δουλοπρέπεια μπροστά στους ενοίκους. Τώρα, τους αντιμετωπίζει με αυτοπεποίθηση. Δε δίνει πια δεκάρα για το τι σκέφτονται, και δεν πρόκειται ν’ ανεχτεί την παραμικρή κατσάδα ή προσβολή απ’ αυτούς.

(σελ. 150):

Έχει αρχίσει ν’ αγαπάει τόσο τους αδελφούς του στην Γκαμάα Ισλαμίγια, που και τη ζωή του θα’ δινε γι’ αυτούς. Όλες οι παλιές, κοσμικές αξίες του κατέρρευσαν σαν ένα αρχαίο, σαθρό κτίσμα, και τη θέση τους έχει πάρει μια αληθινή, ισλαμική αξιολόγηση ανθρώπων και πραγμάτων.

Αυτή η «ισλαμική αξιολόγηση ανθρώπων και πραγμάτων» γίνεται προσιτή και κατανοητή μέσα από το γράψιμο του Ασουάνι (αυτό είναι το επώνυμο;). κι ο Τάχα είναι η πιο τραγική φιγούρα γιατί ενσαρκώνει την κύρια αντίφαση της κοινωνίας στην οποία ζει. Θ’ αναγκαστεί ν’ απαρνηθεί τον έρωτά του για την Μποσάινα που την κερδίζει ο δυτικός τρόπος ζωής και στις αλλαγές αυτές θα τον στηρίξει το πλέγμα της ομάδα στην οποία στρατεύεται.
Παπαγγελή Χριστίνα

mareld είπε...

Η Αίγυπτος του χθες χαρακτηρίζεται από την αγάπη για τη συνύπαρξη και την ανεκτικότητα, πώς όμως ο Αλάα αλ Ασουάνι βλέπει τη σημερινή Αίγυπτο;"Η Αίγυπτος σήμερα βρίσκεται σε μια καμπή και πολύ κοντά σε μια μεγάλη αλλαγή" λέει χαρακτηριστικά και επισημαίνει πως έχουν αναπτυχθεί άμυνες απέναντι στον ουαχαμπισμό που έχει "εισβάλει" στη χώρα από άλλα αραβικά κράτη. "Είμαστε σε μια καμπή σε κάθε τομέα. Στον πολιτισμό για παράδειγμα, ο πραγματικός αιγυπτιακός πολιτισμός αμύνεται απέναντι στους Ουαχαμπίτες" λέει χαρακτηριστικά.

mareld είπε...

Ο Αλάα αλ Ασουάνι θεωρεί τα περί σύγκρουσης των πολιτισμών μια "τεχνητή εικόνα του κόσμου που τη δημιουργεί ο ιμπεριαλισμός" για να προωθήσει τα συμφέροντά του και να δικαιολογήσει τις πολεμικές συρράξεις ανά τον πλανήτη.

Σύμφωνα με τον Αιγύπτιο συγγραφέα, "η ασθένεια στον αραβικό κόσμο είναι η δικτατορία και οι επιπλοκές της είναι η διαφθορά, η αδικία και ο φανατισμός" γι' αυτό και "αν θέλει κάποιος να ξεφορτωθεί τον φανατισμό, θα πρέπει να ξεφορτωθεί πρώτα την ασθένεια αυτή και να φέρει τη δημοκρατία".

mareld είπε...

Ο Αιγύπτιος συγγραφέας μιλά με θαυμασμό για τον ελληνικό πολιτισμό, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο πόσο ισχυρή είναι, όπως λέει, η ελληνική επιροοή στην αιγυπτιακή κοινωνία. "Η σύζυγός μου είναι από την Αλεξάνδρεια και οι γονείς της καταλαβαίνουν ελληνικά επειδή όταν παντρεύτηκαν στις αρχές της δεκαετίας του '50 πήγαν να κατοικήσουν σε ένα κτίριο, όπου ήταν οι μοναδικοί Αιγύπτιοι. Όλοι οι άλλοι ήταν Έλληνες" σημειώνει και προσθέτει πως οι Έλληνες κατόρθωσαν να ενσωματωθούν στην αιγυπτιακή κοινωνία, διατηρώντας ταυτόχρονα την πολιτισμική τους ταυτότητα.

"Σε όλες τις ταινίες της δεκαετίες του '50 με θέμα την αιγυπτιακή κοινωνία, υπάρχει πάντα ένας ελληνικός χαρακτήρας. Ήταν μέρος της κοινωνίας. Κάθε φορά υπήρχε ένας Κυριακός ή ένας Κώστας. Κι αυτό απλά σημαίνει ότι οι Έλληνες ήταν τμήμα της αιγυπτιακής κοινωνίας" τονίζει.

Αναμοχλεύοντας τις μνήμες των παιδικών του χρόνων, θυμάται πως στην Αλεξάνδρεια, την Πρωτοχρονιά, οι άνθρωποι πέταγαν από τα παράθυρά τους πιάτα και αυτό, όπως λέει χαμογελώντας, είναι σίγουρα μια άμεση ελληνική επιρροή.
http://culture.ana-mpa.g

astria είπε...

ξεχωριστή μου mareld, αν ήξερες πόσα δικά μου μου θύμισες, σ' ευχαριστώ!!!

Η Αίγυπτος για τον αραβικό κόσμο ήταν πάντα κέντρο, καρδιά.
Είχα δει την ταινία "Το μέγαρο Γιακουμπιάν", μία εξαιρετική πραγματικά ταινία, χωρίς ταμπού θεμάτων, ωραία πλοκή, έξυπνο διάλογο, γοητευτική, αλλά το κυριότερο, πέρα για πέρα αληθινή!!
Και βεβαια οφείλει πολλά στον συγγραφέα του έργου.

Υπέροχα κείμενα έχει γράψει βέβαια και ο αιγύπτιος νομπελίστας Ναγκίμπ Μαχφούζ που έργα του έχουν μεταφρασθεί στα ελληνικά.

Φιλάκια πολλά, δεν σου λέω ακόμα καληνύχτα:))

Αστοριανή είπε...

...Marelnt mou,
με την ειλικρίνεια που με διέπει, θα σου πω ότι δεν τον γνώριζα...
Έχοντας μια φίλη από κει, όμως, γνωρίζω πολλά...
Από επιμονή της πήγε και σπούδασε κομμώτρια, κι αυτό ακόμα, καθημερινά ο άνδρας της θέλει να της το στερίσει...
Έμαθα ότι άρχισε να φέρνει τις πελάτισσές της στο σπίτι, στην κουζίνα της...
δεν είναι το ίδιο, όμως.
Εκείνο που φοβάται είναι η ανατροφή των παιδιών της, διότι ο "κύριός της" "ξενο-τρώει και ξενοκοιμάται!!!" κι αυτή ΔΕΝ πρέπει να διαμαρτύρεται... κ.α.
Χάρηκα, δε που αναφέρεσαι στο ότι ο συγγραφέας είναι ένα είδος..."επαναστάτη" Εύγε του.
Σε φιλώ,
Υιώτα,
ΝΥ

mareld είπε...

Ο Αλ-Ασουάνι, Αστεράκι μου με συγκίνησε και περιμένω με αγωνία πότε θα έχω τα βιβλία του στα χέρια μου!
Χαίρομαι που έχεις τέτοιους δεσμούς!!
Ναγκίμπ Μαχφούζ έχω διαβάσει στα σουηδικά αλλά θέλω να μελετήσω και στα ελληνικά.

Καλό μήνα!
Φιλιά πολλά!

mareld είπε...

Καλό μήνα Ηλιανθάκι μου!

Δεν πειράζει που δεν τον γνώριζες..είναι τόσοι πολλοί οι καλοί συγγραφείς αλλά δεν προλαβαίνουμε..
Έχω κι εγώ έρθει σε επαφή με τέτοιες φριχτές νοοτροπίες αλλά δεν θέλω να τις θυμάμαι..

Φιλιά και μια ζεστή αγκαλιά!